AloneLord
Genel Sorumlu
Ses Kartları ve Yapıları
Ses Kartları ve Yapıları
Ses Kartları ve Yapıları
Ses Kartları Yeni bir e posta aldığınızda sizi uyaran sesi bir ses kartınız olmasaydı duymazdınız. Ses kartları üretilmeden önce kişisel bilgisayarlar basit bir hoparlörden çıkan biplerle sınırlıydı. 1980'lerin sonunda çıkan ses kartları bilgisayarlarda ve oyun sektöründe devrim yarattı. 1989 da Creative Labs. Firması hepimizin bildiği Creative Labs. SoundBlasterâ'ı tanıttı ve sektörde standartları belirleyen firma oldu.
Ses Kartının Yapısı Tipik bir ses kartı aşağıdaki birimlere sahiptir:
Çoğu işlemi yapan bir dijital sinyal işlemcisi (DSP- Digital Signal Processor)
Bilgisayardan çıkan sesler için bir dijital-analog çevirici (DAC-Digital to Analog Converter)
Bilgisayara giren sesler için analog-dijital çevirici (ADC- Analog to Digital Converter)
Verileri depolamak için sadece okunabilir bellek (ROM)
Çeşitli müzik aletinin bilgisayar bağlamak için bir MIDI arayüzü (Genellikle ses kartlarında oyun bağlantı noktası bunun için kullanılır)
Hoparlörleri, mikrofonu ve çeşitli şeyleri bağlamak için çeşitli giriş çıkışlar.
Tabi ki oyun çubuğu bağlamak için bir oyun girişi.
Genellikle ses kartlı PCI yuvalarına takılır fakat eski kartların ISA yuvalarına takılanları da vardır. Günümüzde ise çoğu anakart üreticisi ses kartlarını anakartla bütünleşik olarak üretiyorlar. Daha öncede söylediğimiz gibi Creative Labs. SoundBlaster Pro bu sektörde bir standarttır ve bütün ses kartları en azından bu standartı destekler.
Üreticiler ve modeller ne kadar farklı olursa olsun bütün kartlar aslında 3.grup yonga üreticilerinin ürettikleri yongaları kullanırlar. Daha sonra üreticiler fark yaratmak için karta farklı özellikler ve yazılımlar eklerler.
Sesi Yakalamak Basit bir ses kartı dört şeyi yapabilir:
Daha önceden kaydedilmiş bir müziği çalmak (CD, DVD, oyunlar)
Dış aygıtlardan (mikrofon, kaset çalıcı) ses kaydetmek.
Sesleri sentezlemek
Var olan sesleri işlemek
DAC ve ADC veriyi dönüştürmek için kullanılırken DSP bütün işleyişi kontrol eder. Ayrıca DSP ses üzerinde yapılacak değişiklikleri de yapar (yankı etkisi gibi). Bu sırada bilgisayarın işlemcisi de diğer işlerin işleyişiyle ilgilenir.
Eski ses kartları ses çıkarmak için FM Sythesis denilen bir yöntemi kullanırlardı. FM Sentezi ses tonlarını değişen frekanslarda tutar ve sesi oluşturmak için yaklaşık olanları birleştirir. FM Sentezi nerdeyse gerçek ses verecek kadar gelişmiş olmasına rağmen dalga tablosu senteziyle (wavetable synthesis) karşılaştırılamaz. Dalga boyu sentezi gerçek müzik aletlerinden örnek sesler kaydederek çalışır. Daha sonra bu örnek sesler tekrar tekrar çalınarak müzik aletinin sesini gerçeğe çok yakın bir netlikte çıkarmakta kullanılır. Dalga boyu sentezi artık çoğu kartta standart haline gelmiştir fakat hala bazı ucuz kartlarda FM sentezi kullanılır.Daha karmaşık kartlarda MIDI için daha geniş destek mevcuttur. Bir müzik programı ve MIDI uygunluğu olan bir müzik aleti kullanarak çaldığınız müziğin notalarını bilgisayarınızdan görebilirsiniz.
Ses Çıkartmak Bilgisayarınızın mikrofonuna konuştuğunuzu düşünelim. Ses kartı mikrofondan gelen verileri bilgisayarınızda wav dosyası biçiminde saklar. Sabit diske yazılan bu sesin dosyaya çevrilme öyküsü şöyledir:
Ses kartı mikrofon girişinden devam eden birbirlerinden genlik ve frekans olarak farklı analog dalga biçiminde veriler alır.
Bilgisayardaki yazılım hangi kaynaklardan (mikrofon, cd gibi) gelen verileri birleştireceğine karar verir ve hepsini bir sinyal haline dönüştürür.
Daha sonra bu birleştirilmiş sinyaller gerçek zamanlı bir ADC tarafından işlenir ve dijital hale getirilir.
Dijital hale gelmiş veriler DSP'ye iletilir. DSP kart üstünde başka bir yongada bulunan talimatlara uygun olarak veriyi işler. DSP'nin en önemli görevi gelen sinyali yerden kazanmak için sıkıştırmaktır. DSP bu esnada bilgisayarın işlemcisinin de diğer işleri yapmasına izin verir.
DSP'den çıkan veriler bilgisayarın veri yoluna iletilir.
Dijital veri bilgisayarın işlemcisi tarafından işlenir ve depolanması için sabit diske yönlendirilir.
Daha önceden kaydedilmiş bir sesi dinlerken işlem tam tersi şeklinde yürür:
Dijital veri sabit diskten okunur ve işlemciye gönderilir.
İşlemci veriyi ses kartı üstündeki DSP'ye gönderir.
DSP sıkıştırılmış veriyi çözer.
Çözülmüş veri gerçek zamanlı bir DAC tarafından analog hale getirilir ve ses kartının hoparlör girişine yönlendirilir.
Ses Kartları ve Yapıları
Ses Kartları Yeni bir e posta aldığınızda sizi uyaran sesi bir ses kartınız olmasaydı duymazdınız. Ses kartları üretilmeden önce kişisel bilgisayarlar basit bir hoparlörden çıkan biplerle sınırlıydı. 1980'lerin sonunda çıkan ses kartları bilgisayarlarda ve oyun sektöründe devrim yarattı. 1989 da Creative Labs. Firması hepimizin bildiği Creative Labs. SoundBlasterâ'ı tanıttı ve sektörde standartları belirleyen firma oldu.
Ses Kartının Yapısı Tipik bir ses kartı aşağıdaki birimlere sahiptir:
Çoğu işlemi yapan bir dijital sinyal işlemcisi (DSP- Digital Signal Processor)
Bilgisayardan çıkan sesler için bir dijital-analog çevirici (DAC-Digital to Analog Converter)
Bilgisayara giren sesler için analog-dijital çevirici (ADC- Analog to Digital Converter)
Verileri depolamak için sadece okunabilir bellek (ROM)
Çeşitli müzik aletinin bilgisayar bağlamak için bir MIDI arayüzü (Genellikle ses kartlarında oyun bağlantı noktası bunun için kullanılır)
Hoparlörleri, mikrofonu ve çeşitli şeyleri bağlamak için çeşitli giriş çıkışlar.
Tabi ki oyun çubuğu bağlamak için bir oyun girişi.
Genellikle ses kartlı PCI yuvalarına takılır fakat eski kartların ISA yuvalarına takılanları da vardır. Günümüzde ise çoğu anakart üreticisi ses kartlarını anakartla bütünleşik olarak üretiyorlar. Daha öncede söylediğimiz gibi Creative Labs. SoundBlaster Pro bu sektörde bir standarttır ve bütün ses kartları en azından bu standartı destekler.
Üreticiler ve modeller ne kadar farklı olursa olsun bütün kartlar aslında 3.grup yonga üreticilerinin ürettikleri yongaları kullanırlar. Daha sonra üreticiler fark yaratmak için karta farklı özellikler ve yazılımlar eklerler.
Sesi Yakalamak Basit bir ses kartı dört şeyi yapabilir:
Daha önceden kaydedilmiş bir müziği çalmak (CD, DVD, oyunlar)
Dış aygıtlardan (mikrofon, kaset çalıcı) ses kaydetmek.
Sesleri sentezlemek
Var olan sesleri işlemek
DAC ve ADC veriyi dönüştürmek için kullanılırken DSP bütün işleyişi kontrol eder. Ayrıca DSP ses üzerinde yapılacak değişiklikleri de yapar (yankı etkisi gibi). Bu sırada bilgisayarın işlemcisi de diğer işlerin işleyişiyle ilgilenir.
Eski ses kartları ses çıkarmak için FM Sythesis denilen bir yöntemi kullanırlardı. FM Sentezi ses tonlarını değişen frekanslarda tutar ve sesi oluşturmak için yaklaşık olanları birleştirir. FM Sentezi nerdeyse gerçek ses verecek kadar gelişmiş olmasına rağmen dalga tablosu senteziyle (wavetable synthesis) karşılaştırılamaz. Dalga boyu sentezi gerçek müzik aletlerinden örnek sesler kaydederek çalışır. Daha sonra bu örnek sesler tekrar tekrar çalınarak müzik aletinin sesini gerçeğe çok yakın bir netlikte çıkarmakta kullanılır. Dalga boyu sentezi artık çoğu kartta standart haline gelmiştir fakat hala bazı ucuz kartlarda FM sentezi kullanılır.Daha karmaşık kartlarda MIDI için daha geniş destek mevcuttur. Bir müzik programı ve MIDI uygunluğu olan bir müzik aleti kullanarak çaldığınız müziğin notalarını bilgisayarınızdan görebilirsiniz.
Ses Çıkartmak Bilgisayarınızın mikrofonuna konuştuğunuzu düşünelim. Ses kartı mikrofondan gelen verileri bilgisayarınızda wav dosyası biçiminde saklar. Sabit diske yazılan bu sesin dosyaya çevrilme öyküsü şöyledir:
Ses kartı mikrofon girişinden devam eden birbirlerinden genlik ve frekans olarak farklı analog dalga biçiminde veriler alır.
Bilgisayardaki yazılım hangi kaynaklardan (mikrofon, cd gibi) gelen verileri birleştireceğine karar verir ve hepsini bir sinyal haline dönüştürür.
Daha sonra bu birleştirilmiş sinyaller gerçek zamanlı bir ADC tarafından işlenir ve dijital hale getirilir.
Dijital hale gelmiş veriler DSP'ye iletilir. DSP kart üstünde başka bir yongada bulunan talimatlara uygun olarak veriyi işler. DSP'nin en önemli görevi gelen sinyali yerden kazanmak için sıkıştırmaktır. DSP bu esnada bilgisayarın işlemcisinin de diğer işleri yapmasına izin verir.
DSP'den çıkan veriler bilgisayarın veri yoluna iletilir.
Dijital veri bilgisayarın işlemcisi tarafından işlenir ve depolanması için sabit diske yönlendirilir.
Daha önceden kaydedilmiş bir sesi dinlerken işlem tam tersi şeklinde yürür:
Dijital veri sabit diskten okunur ve işlemciye gönderilir.
İşlemci veriyi ses kartı üstündeki DSP'ye gönderir.
DSP sıkıştırılmış veriyi çözer.
Çözülmüş veri gerçek zamanlı bir DAC tarafından analog hale getirilir ve ses kartının hoparlör girişine yönlendirilir.