HaZaL
VIP Üye
Ölüm Ve Cenaze İşleri
Ölüm Ve Cenaze İşleri
Ölüm Ve Cenaze İşleri
Ölüm ve cenaze işleri.. Hepimizin başına geleceği gibi her gün akrabalarımızın arkadaşlarımızın müslüman kardeşlerimizin başına gelebilen bir hakikat. Peki biz muttaki bir genç olarak ölmek üzere olan kimseye yapılması icap eden muameleden başlayarak, ölüm anı, öldükten sonra, yıkama esnasında, telkin getirilmesinde, devir yapılması hususunda ne kadar fıkhi bilgiye sahibiz?
İhtizar
Ölmek üzere olan kimseye Muhtazar denilir. Ölüme hazırlanan kimse demektir.
·Muhtazar sağ yanı üzerine kıbleye karşı çevrilir. 519 Veya ayakları kıbleye doğru olup başı –kıbleye yönelmesi için– biraz yükseltilerek arkası üstüne de yatırılabilir, mutad olan da budur.
·Cenazenin yanında açıktan onun işiteceği bir sesle şahadet kelimeleri (kelime-i şehadet ve kelime-i tevhit) okunur. Muhtazara ‘sende söyle’ diye söylenmez ve ısrar edilmez. Çünkü reddetme korkusu vardır. Muhtazar kelime-i şahadeti bir kere söylerse yeterli görülür, tekrarlanmaz, başka söz söylenir.519
·Muhtazardan küfrü icap ettiren sözler duyulursa o kimsenin küfrüne hükmedilmez. Ona Müslüman muamelesi yapılır.520
·Muhtazarın yanında ‘Ya-sîn’ sure-i celilesini okumak müstehaptır. Ve güzel koku bulundurulur. Cünüp ve hayızlı kimselerin bulunmasında mahzur yoktur. 520 Cenaze yıkanmadıkça yanında kur’an-ı kerim okunmaz, bu mekruhtur. Bu halde iken başka bir odada okunabilir. Büyük İslam İlmihali 229/526
·Dost ve akrabalarının, Muhtazarın bu son anında yanında bulunmaları iyi olur. Muhtazarın Cenab-ı hakka ve ahirete müteallik iyi hüsnü zannını temin edecek konuşmalar yaparlar. Ni'met-ül İslam 820
Vefat
·Muhtazar öldüğü zaman, mülayimce alt çeneden başının üstüne doğru çenesi bağlanır. Gözleri bir bezle kapatılır. 521 (bunlar, meyyitin şeklini güzelleştirmek için yapılır. Ni'met-ül İslam 820)
·Mafsalları ovalanıp yumuşatılır. Kolları yanlarına uzatılır. Kollarını göğsü üzerine koymak caiz değildir. Parmakları açılır. Uylukları ve bacakları güzelce uzatılır. 521
·Bu esnada “bismillah ve ala milleti rasulillah ilh. Okunur. Ni'met-ül İslam 820
·Meyyitin elbisesi çıkartılır. Üzeri bir bezle örtülür. Karnı şişmesin diye karnının üzerine bir demir, yaş toprak gibi bir şey konulur.521
·Meyyitin borcunu ödemeye onu borçtan kurtarmaya gayret edilir. 521
·Meyyitin yıkanıp kefenlenmesine hemen başlanır.521
·Meyyit yıkanıncaya kadar yanında Kur’an-ı kerim okunmaz, mekruhtur. Ni’met-ül İslam 821
Ğasl/Yıkama
·Meyyiti yıkamak diriler üzerine vacip olan bir haktır. Meyyiti bir defa yıkamak vaciptir. Tekrar tekrar yıkanabilir. 522
·Meyyiti yıkamak ve çevirmek kolay olsun diye yüksekçe bir yere arka üzeri konulur.
·Yıkayan kimse ‘cenaze yıkama farizasını’ ifa etmeye niyet eder, besmele ile başlayıp, yıkama bitinceye kadar “ğufraneke ya rahman” der. Ni'met-ül İslam 824
·Yıkayan kimse meyyitte görüp de, herkesçe bilinmesini istemediği haller olursa onları gizler. Ni'met-ül İslam 824
·Yıkama suyu sidr veya çöğenle (bir nevi buhur, koku) kaynamış olur. Bunlar yoksa saf su olabilir. Meyyit teneşir tahtasına, ayakları kıbleye gelecek şekilde veya sağı kıbleye gelecek şekilde -hangisi kolaysa- konulur.522 Meyyitin göbeğinden diz kapağının altına kadar olan -avret mahalli- yeri bir bez ile örtülür. Avret mahalline el sürmek, aynen oraya bakmak gibi haram olduğundan dolayı cenazeye taharet yaptıran kimse eline bir bez sarar, (teması önleyecek şekilde mafsallardan yukarı doğru sarılmalıdır. Eldiven yeterli olmaz. Eldiven, yalnızca elin necasete değmesine mani olur) taharetten sonra meyyite namaz abdesti gibi abdest aldırır. Ancak meyyit, Sabi ise / akıl baliğ olmamış olursa abdest aldırılmaz.523 Abdeste cenazenin yüzü yıkanarak başlanır. Önce ölünün kendi sağ eli ve kolu tarafından başlanır. Ölünün ağzına ve burnuna su verilmez/mazmaza ve istinşak yapılmaz. Göbek çukuru ele bir bez sarılarak mesh edilir(Ni'met-ül İslam 823) Başı mesh edilir ve ayakları yıkanır. Ayakların yıkanması sona bırakılmaz.523 Abdestten sonra meyyitin başı, saçı ve sakalı hatmi veya sabunlu su ile veya saf su ile yıkanır. Meyyit sol tarafına yatırılır, sağ tarafı ulaşılabildiği yere kadar yıkanır, sonra sağ tarafına yatırılır ve sol tarafı ulaşılabildiği yere kadar yıkanır (yani meyyitin sırtında kuru yer kalmaz), sonra meyyit, omuzlarından desteklenerek oturma vaziyetine getirilir ve karnı yavaşça aşağıya doğru sıvazlanır. Bir (necaset veya kan gibi bir) şey çıkarsa o çıkan şey temizlenir, tekrar yıkanmaz ve abdest aldırılmaz, sonra da meyyit bir havlu veya bez ile kurulanır.524
·Kefene sarıldıktan sonra cenazeden bir akıntı gelirse artık tekrar yıkanmaz. Büyük İslam İlmihali 231/545md.
·Su bulunmazsa ölüye teyemmüm verilir. Ni'met-ül İslam 826. Cenazeyi yıkayacak su bulunmazsa teyemmüm ile iktifa edilir. Teyemmüm yapıp namazı kılındıktan sonra su bulunacak olursa yeniden yıkanır, namazının yeniden kılınması hakkında imam Ebi yüsüf hz. den iki kavil(kılınabilir, kılınmaz) vardır. Büyük İslam İlmihali230/536md.
·Meyyitin saçı sakalı taranmaz, bıyığı kısaltılmaz, tırnağı kesilmez, koltuk altı ve kasık traşı yapılmaz, olduğu/öldüğü hal üzere defnedilir.524
·Eğer cenazede herhangi bir sebeple akıntı olacak olursa, ağzının, yüzünün üzerine, kulaklarına, önüne ve arkasına pamuk koymakta beis yoktur.524
·Cenaze şişip bozulurda el sürülemez olursa, üzerine su dökmek kâfidir. 524
·Kadınlarda erkekler gibi yıkanırlar 524
·Tenasül uzvu kesilmiş veya husyeleri çıkarılmış/hadım edilmiş olan kimseler de tam erkektir ve erkekler gibi yıkanırlar. Büyük İslam İlmihali 231/538
· Erkekmi kadınmı olduğu tam belli olmayan hunsa-i müşkiller yıkanmaz teyemmüm ettirilir. Ama kefen hususunda kadın gibi kefenlenirler. Büyük İslam İlmihali 231/543
·Doğumdan sonra sesi duyulup, (canlı olduğu anlaşılıp veya anne ve ebesinin bu hususta şehadet edip de) ölen çocuğa isim verilir, yıkanır ve namazı kılınır. Ama sesi duyulmaz, canlılık alameti olmazsa, bu çocuk yıkanıp temiz bir beze sarılır. İsim ve namaz olmadan defnedilir.
·Mesele: rahminde çocuk olan kadın vefat eder ve çocuk hala canlı olursa kadının karnı yarılıp çocuk çıkarılır. Ni'met-ül İslam 846
·Azaları tam olmayan ‘düşük’lerin cenaze namazı Bi’l İttifak kılınmaz, yıkanıp temiz bir beze sarılarak defnedilirler.
·Parçalanmış bir bedenin çoğu veya yarısı ile beraber başı bulunursa yıkanıp kefenlenir ve üzerine cenaze namazı kılınır. Diğer parçalar sonra bulunursa onlara namaz kılınmaz.525
·Cenazeyi yıkayan kimse Cünüp, Hayızlı veya Kâfir olursa, bu yıkama kerahetle beraber caizdir. Ama yıkayıcının Abdestsiz olması ittifakla mekruh değildir.
·Henüz müştehat omayan yani cinsi his uyandıracak derecede büyük olmayan kız çocuğunu bir erkek, böyle bir erkek çocuğunu da bir kadın yıkayabilir. Büyük İslam İlmihali s. 230/537.madde
·Cenazeyi mümkünse bir yakını, olmazsa vera’ ve takva sahibi başka birisi yıkayabilir. 526
·Erkek cenazeyi erkekler, Kadın cenazeyi kadınlar yıkar.
·Bir kadının kendi kocasını yıkaması caiz olur. Ama bir erkek, hanımını yıkayamaz. Ölen bir kadını, zaruret halinde mahremi olan (dedesi, babası, oğlu, dayısı, amcası, kardeşi, yeğeni, torunu) erkek teyemmüm ettirir.528 Kadın cenazenin mahremi olan erkek yoksa namahrem olan erkekler, ellerine biz bez sararak –teması önleyerek- teyemmüm ettirirler. Nur-u l izah 114
·Kocası teyemmüm ettirecek olursa eline bez sarmasına hacet ve Kollarına bakmamak için gözlerini yummasına hacet yoktur. Ni’met-ül İslam 826
Kefen
Kefen sarılmadan önce, yıkanmış olan cenazenin alnına –mürekkeple değil de parmak ile– ‘Bismillahirrahmanirrahim’ göğsü üzerine de ‘Lâ ilahe illhttp://i.imgur.com/gRfnZ4u.png yazılması muvafık görülmüştür. Kefene yazı ile yazılması halinde ise mezar zamanla çiğneneceği için muvafık değildir. Büyük İslam İlmihali 238/587
·Meyyit yıkandıktan sonra kurulanır ki kefen ıslanmasın diye. Ni'met-ül İslam 828
·Ölüyü kefenlemek Müslümanlar üzerine farz-ı kifayedir. Erkek için sünnet olan miktar; Lifafe, İzar, Kamis dir. İzar ve Lifafe ölüyü baştan ayağa kadar örter, İzarın baş ve ayakucundan bağlanacağı için biraz uzun olabilir. Kamis ise ‘Boyun’ dan ‘ayağa’ kadardır. 530 (Not: Bu isimler farklı parçalara isim olarak kullanılabilirler )
·Kadın için kefen beş parçadır. Baş ve sadr örtüsü de vardır. Başörtüsü saçları örtüp sıkı tutması içindir. Sadr örtüsü Göğüs üstü hizasından göbeğe veya kalçaya kadardır. 530
Ölüm Ve Cenaze İşleri
Ölüm ve cenaze işleri.. Hepimizin başına geleceği gibi her gün akrabalarımızın arkadaşlarımızın müslüman kardeşlerimizin başına gelebilen bir hakikat. Peki biz muttaki bir genç olarak ölmek üzere olan kimseye yapılması icap eden muameleden başlayarak, ölüm anı, öldükten sonra, yıkama esnasında, telkin getirilmesinde, devir yapılması hususunda ne kadar fıkhi bilgiye sahibiz?
İhtizar
Ölmek üzere olan kimseye Muhtazar denilir. Ölüme hazırlanan kimse demektir.
·Muhtazar sağ yanı üzerine kıbleye karşı çevrilir. 519 Veya ayakları kıbleye doğru olup başı –kıbleye yönelmesi için– biraz yükseltilerek arkası üstüne de yatırılabilir, mutad olan da budur.
·Cenazenin yanında açıktan onun işiteceği bir sesle şahadet kelimeleri (kelime-i şehadet ve kelime-i tevhit) okunur. Muhtazara ‘sende söyle’ diye söylenmez ve ısrar edilmez. Çünkü reddetme korkusu vardır. Muhtazar kelime-i şahadeti bir kere söylerse yeterli görülür, tekrarlanmaz, başka söz söylenir.519
·Muhtazardan küfrü icap ettiren sözler duyulursa o kimsenin küfrüne hükmedilmez. Ona Müslüman muamelesi yapılır.520
·Muhtazarın yanında ‘Ya-sîn’ sure-i celilesini okumak müstehaptır. Ve güzel koku bulundurulur. Cünüp ve hayızlı kimselerin bulunmasında mahzur yoktur. 520 Cenaze yıkanmadıkça yanında kur’an-ı kerim okunmaz, bu mekruhtur. Bu halde iken başka bir odada okunabilir. Büyük İslam İlmihali 229/526
·Dost ve akrabalarının, Muhtazarın bu son anında yanında bulunmaları iyi olur. Muhtazarın Cenab-ı hakka ve ahirete müteallik iyi hüsnü zannını temin edecek konuşmalar yaparlar. Ni'met-ül İslam 820
Vefat
·Muhtazar öldüğü zaman, mülayimce alt çeneden başının üstüne doğru çenesi bağlanır. Gözleri bir bezle kapatılır. 521 (bunlar, meyyitin şeklini güzelleştirmek için yapılır. Ni'met-ül İslam 820)
·Mafsalları ovalanıp yumuşatılır. Kolları yanlarına uzatılır. Kollarını göğsü üzerine koymak caiz değildir. Parmakları açılır. Uylukları ve bacakları güzelce uzatılır. 521
·Bu esnada “bismillah ve ala milleti rasulillah ilh. Okunur. Ni'met-ül İslam 820
·Meyyitin elbisesi çıkartılır. Üzeri bir bezle örtülür. Karnı şişmesin diye karnının üzerine bir demir, yaş toprak gibi bir şey konulur.521
·Meyyitin borcunu ödemeye onu borçtan kurtarmaya gayret edilir. 521
·Meyyitin yıkanıp kefenlenmesine hemen başlanır.521
·Meyyit yıkanıncaya kadar yanında Kur’an-ı kerim okunmaz, mekruhtur. Ni’met-ül İslam 821
Ğasl/Yıkama
·Meyyiti yıkamak diriler üzerine vacip olan bir haktır. Meyyiti bir defa yıkamak vaciptir. Tekrar tekrar yıkanabilir. 522
·Meyyiti yıkamak ve çevirmek kolay olsun diye yüksekçe bir yere arka üzeri konulur.
·Yıkayan kimse ‘cenaze yıkama farizasını’ ifa etmeye niyet eder, besmele ile başlayıp, yıkama bitinceye kadar “ğufraneke ya rahman” der. Ni'met-ül İslam 824
·Yıkayan kimse meyyitte görüp de, herkesçe bilinmesini istemediği haller olursa onları gizler. Ni'met-ül İslam 824
·Yıkama suyu sidr veya çöğenle (bir nevi buhur, koku) kaynamış olur. Bunlar yoksa saf su olabilir. Meyyit teneşir tahtasına, ayakları kıbleye gelecek şekilde veya sağı kıbleye gelecek şekilde -hangisi kolaysa- konulur.522 Meyyitin göbeğinden diz kapağının altına kadar olan -avret mahalli- yeri bir bez ile örtülür. Avret mahalline el sürmek, aynen oraya bakmak gibi haram olduğundan dolayı cenazeye taharet yaptıran kimse eline bir bez sarar, (teması önleyecek şekilde mafsallardan yukarı doğru sarılmalıdır. Eldiven yeterli olmaz. Eldiven, yalnızca elin necasete değmesine mani olur) taharetten sonra meyyite namaz abdesti gibi abdest aldırır. Ancak meyyit, Sabi ise / akıl baliğ olmamış olursa abdest aldırılmaz.523 Abdeste cenazenin yüzü yıkanarak başlanır. Önce ölünün kendi sağ eli ve kolu tarafından başlanır. Ölünün ağzına ve burnuna su verilmez/mazmaza ve istinşak yapılmaz. Göbek çukuru ele bir bez sarılarak mesh edilir(Ni'met-ül İslam 823) Başı mesh edilir ve ayakları yıkanır. Ayakların yıkanması sona bırakılmaz.523 Abdestten sonra meyyitin başı, saçı ve sakalı hatmi veya sabunlu su ile veya saf su ile yıkanır. Meyyit sol tarafına yatırılır, sağ tarafı ulaşılabildiği yere kadar yıkanır, sonra sağ tarafına yatırılır ve sol tarafı ulaşılabildiği yere kadar yıkanır (yani meyyitin sırtında kuru yer kalmaz), sonra meyyit, omuzlarından desteklenerek oturma vaziyetine getirilir ve karnı yavaşça aşağıya doğru sıvazlanır. Bir (necaset veya kan gibi bir) şey çıkarsa o çıkan şey temizlenir, tekrar yıkanmaz ve abdest aldırılmaz, sonra da meyyit bir havlu veya bez ile kurulanır.524
·Kefene sarıldıktan sonra cenazeden bir akıntı gelirse artık tekrar yıkanmaz. Büyük İslam İlmihali 231/545md.
·Su bulunmazsa ölüye teyemmüm verilir. Ni'met-ül İslam 826. Cenazeyi yıkayacak su bulunmazsa teyemmüm ile iktifa edilir. Teyemmüm yapıp namazı kılındıktan sonra su bulunacak olursa yeniden yıkanır, namazının yeniden kılınması hakkında imam Ebi yüsüf hz. den iki kavil(kılınabilir, kılınmaz) vardır. Büyük İslam İlmihali230/536md.
·Meyyitin saçı sakalı taranmaz, bıyığı kısaltılmaz, tırnağı kesilmez, koltuk altı ve kasık traşı yapılmaz, olduğu/öldüğü hal üzere defnedilir.524
·Eğer cenazede herhangi bir sebeple akıntı olacak olursa, ağzının, yüzünün üzerine, kulaklarına, önüne ve arkasına pamuk koymakta beis yoktur.524
·Cenaze şişip bozulurda el sürülemez olursa, üzerine su dökmek kâfidir. 524
·Kadınlarda erkekler gibi yıkanırlar 524
·Tenasül uzvu kesilmiş veya husyeleri çıkarılmış/hadım edilmiş olan kimseler de tam erkektir ve erkekler gibi yıkanırlar. Büyük İslam İlmihali 231/538
· Erkekmi kadınmı olduğu tam belli olmayan hunsa-i müşkiller yıkanmaz teyemmüm ettirilir. Ama kefen hususunda kadın gibi kefenlenirler. Büyük İslam İlmihali 231/543
·Doğumdan sonra sesi duyulup, (canlı olduğu anlaşılıp veya anne ve ebesinin bu hususta şehadet edip de) ölen çocuğa isim verilir, yıkanır ve namazı kılınır. Ama sesi duyulmaz, canlılık alameti olmazsa, bu çocuk yıkanıp temiz bir beze sarılır. İsim ve namaz olmadan defnedilir.
·Mesele: rahminde çocuk olan kadın vefat eder ve çocuk hala canlı olursa kadının karnı yarılıp çocuk çıkarılır. Ni'met-ül İslam 846
·Azaları tam olmayan ‘düşük’lerin cenaze namazı Bi’l İttifak kılınmaz, yıkanıp temiz bir beze sarılarak defnedilirler.
·Parçalanmış bir bedenin çoğu veya yarısı ile beraber başı bulunursa yıkanıp kefenlenir ve üzerine cenaze namazı kılınır. Diğer parçalar sonra bulunursa onlara namaz kılınmaz.525
·Cenazeyi yıkayan kimse Cünüp, Hayızlı veya Kâfir olursa, bu yıkama kerahetle beraber caizdir. Ama yıkayıcının Abdestsiz olması ittifakla mekruh değildir.
·Henüz müştehat omayan yani cinsi his uyandıracak derecede büyük olmayan kız çocuğunu bir erkek, böyle bir erkek çocuğunu da bir kadın yıkayabilir. Büyük İslam İlmihali s. 230/537.madde
·Cenazeyi mümkünse bir yakını, olmazsa vera’ ve takva sahibi başka birisi yıkayabilir. 526
·Erkek cenazeyi erkekler, Kadın cenazeyi kadınlar yıkar.
·Bir kadının kendi kocasını yıkaması caiz olur. Ama bir erkek, hanımını yıkayamaz. Ölen bir kadını, zaruret halinde mahremi olan (dedesi, babası, oğlu, dayısı, amcası, kardeşi, yeğeni, torunu) erkek teyemmüm ettirir.528 Kadın cenazenin mahremi olan erkek yoksa namahrem olan erkekler, ellerine biz bez sararak –teması önleyerek- teyemmüm ettirirler. Nur-u l izah 114
·Kocası teyemmüm ettirecek olursa eline bez sarmasına hacet ve Kollarına bakmamak için gözlerini yummasına hacet yoktur. Ni’met-ül İslam 826
Kefen
Kefen sarılmadan önce, yıkanmış olan cenazenin alnına –mürekkeple değil de parmak ile– ‘Bismillahirrahmanirrahim’ göğsü üzerine de ‘Lâ ilahe illhttp://i.imgur.com/gRfnZ4u.png yazılması muvafık görülmüştür. Kefene yazı ile yazılması halinde ise mezar zamanla çiğneneceği için muvafık değildir. Büyük İslam İlmihali 238/587
·Meyyit yıkandıktan sonra kurulanır ki kefen ıslanmasın diye. Ni'met-ül İslam 828
·Ölüyü kefenlemek Müslümanlar üzerine farz-ı kifayedir. Erkek için sünnet olan miktar; Lifafe, İzar, Kamis dir. İzar ve Lifafe ölüyü baştan ayağa kadar örter, İzarın baş ve ayakucundan bağlanacağı için biraz uzun olabilir. Kamis ise ‘Boyun’ dan ‘ayağa’ kadardır. 530 (Not: Bu isimler farklı parçalara isim olarak kullanılabilirler )
·Kadın için kefen beş parçadır. Baş ve sadr örtüsü de vardır. Başörtüsü saçları örtüp sıkı tutması içindir. Sadr örtüsü Göğüs üstü hizasından göbeğe veya kalçaya kadardır. 530