Monitör ve Temel Kavramları

Konusunu Sadefan`da Görüntülemektesiniz!..

Monitör ve Temel Kavramları, konusunda bu İçerik Monitör ve Temel Kavramları hakkında en yeni bilgileri, yorumları ve detaylı paylaşımı keşfedin.

Monitör ve Temel Kavramları

- Sadefan.com | Monitör ve Temel Kavramları paylaşımı

AloneLord

Genel Sorumlu

Monitör ve Temel Kavramları

Monitör ve Temel Kavramları

Monitör ve Temel Kavramları

Ekran Nasıl Çalışır? Bilgisayar görüntüsü inanılmaz bir şeydir. Kendisinden hiç bir şey beklenmeyen gri bir yüzey bir anda bir ressamın tuvaline, bir mühendisin çizimine, bir yazarın kağıdına yada sizi sanal ortama bağlayan bir pencereye dönüşebilir. Monitörler bilgisayarların en çok kullanılan parçaları oldukları için akıllara en fazla onların hakkında sorular gelir. Görüntü oranı (aspect ratio) nedir? Nokta aralığı (dot pitch) nedir? Monitörler ne kadar enerji kullanırlar? Tazeleme hızı (refresh rate) nedir?CRT ve LCD nedir aralarında ne gibi farklar vardır? Bu yazıda bu tür sorulara cevap vermeye çalışacağız.

Temel Kavramlar Monitör bilgisayarın en çok kullanılan parçasıdır. Size bilgisayardan verilerin kısa zamanda geri dönmesini sağlar. Genellikle masaüstü bilgisayarlarda CRT (Cathode Ray Tube) denilen teknoloji kullanılır. Taşınabilir sistemler ise daha çok LCD (Liquid Crystal Display), LED (Ligth Emitting Diode) yada gaz plazma gibi teknolojiler kullanırlar. Yakın zamanda ufak boyutları ve az enerji tüketmelerinden dolayı LCD monitörler CRT'lerin yerini almaya başlayacaklar.

Monitör alacağınız zaman birkaç şey hakkında karar vermek zorunda kalacaksınız. Bu verdiğiniz kararlar monitörünüzün performansını, ne kadar veriyi görüntüleyebileceğinizi ve ne kadar tutacağını belirleyecek şeyler olacak.
Görüntü Teknolojisi - Şu an seçebileceğiniz teknolojiler CRT ve LCD'dir.
Kablo Teknolojisi - VGA veya daha yeni bir standart olan DVI.
Görünebilir Alan - Genellikle monitörün bir köşesinden ötekine olan uzunluğu gösterirler. 17" gibi.
Görüntü Oranı - Yatay uzunluğun dikey uzunluğa oranıdır.
En yüksek Çözünürlük - Monitörün gösterebileceği en yüksek çözünürlük.
Nokta Aralığı - Monitörün üzeindeki iki nokta arası uzaklık.
Tazeleme Hızı - Ekrandaki veriyi tazeleme hızı.
Renk Derinliği
Enerji Tüketimi

Görüntü Teknolojisi Monitörler hayatımıza 1970'li yıllarda yanıp sönen yeşil ekranlar ve yanlızca yazı görüntüleyebilir bir şekilde girdi. Şimdi IBM'in 10 yıl içinde ne kadar yol kat ettiğine bir bakalım.
1981 yılında IBM yeni teknolojisi olan ve 320*200 çözünürlükte 4 renk gösterebilen CGA'i (Color Graphics Adapter - Renkli Grafik Arabirimi) tanıttı.
IBM 1984 yılında EGA'yı (Enhanced Graphics Adapter - Geliştirilmiş Grafik Arayüzü) piyasa sürdü. EGA 640*350 çöznürlükte 16 renk gösterebiliyordu.
1987 yılında IBM VGA'yı (Video Graphics Array - Video Grafik Giydirme) tanıttı. Şu anda çoğu bilgisayar bu sistemi kullanıyor.
Daha sonra 1990 yılında IBM XGA (Extended Graphics Array - Genişletilmiş Grafik Giydirme) adlı teknolojiyi geliştirdi. XGA 800*600 çöznürlükte gerçek renk (16,8 milyar) ve 1024*768 çözünürlükte ise 65,536 renk gösterebiliyordu.
Çoklu-Taramalı Ekranlar Eğer eski montörlerden kullandıysanız bilirsiniz. NEC çoklu-taramalı monitörlerini tanıtana kadar monitörler tek tarama hızına sahiptiler. Bu şu anlama geliyor; monitörler sadece bir çöznürlük ve tazeleme hızı kullannabiliyorlardı. Monitörü çalıştırmak için ekran kartıyla grafik kartınızı aynı ayarlara getirmek zorunda kalıyordunuz .

NEC'in yeni sistemi tanıtması Çoklu-Taramalı monitörlere geçişi hızlandırdı. Bu yeni teknoloji kendisine gönderilen belli aralıktaki farklı frekansları algılayabiliyordu. Bu teknolojinin avantajı çözünürlüğü ve tazeleme hızını değiştirmek için grafik kartınızı değiştirmek zorunda kalmıyordunuz. Büyük avantaj sağlayan bu sistem günümüzde nerdeyse bütün montörlerde kullanılmaktadır.

Şu anda kullanılan çoğu monitörler 1600*1200 çözünürlükte 16,8 milyar rank gösterebilen UXGA (Ultra Genişletilmiş Grafik Arabirimi) teknolojisiyle üretilmiştir.

Normal bir UXGA arabirimi programdan gelen dijital veriyi üzerindeki VRAM'de (Video Random Acces Memory- Video Rastgele Erişilen Bellek) tutar ve dijital - analog çeviriciyle bunları analog veriler haline getirir. Artık analog hale gelen veri VGA ara kablosundan monitöre iletilir.


1: Kırmızı Çıkış 6: Kırmızı Dönüş 11: Ekran ID 0 Giriş 2: Yeşil Çıkış 7: Yeşil Dönüş 12: Ekran ID 1 Giriş 3: Mavi Çıkış 8: Mavi Dönüş 13: Yatay Sync Çıkış 5: Toprak 10: Sync Dönüş 15: Ekran ID 3 Giriş

Görüldüğü gibi VGA bağlantıda kırmızı,mavi ve yeşil için 3 farklı hat ve 2 farklı hat da yatay ve dikey senkronizasyon için kullanılıyor. Normal bir televizyonda bütün bu sinyaller tek bir komposit sinyale sığdırılır. Bilgisayar ekranlarında bunların ayrılmasının nedeni monitörlerin TV'lere oranla çok daha fazla piksel içermesini sağlamak.

Günümüzde VGA bağlantılar dijital monitörler için yeterli olamadığı için yeni bir standart olan DVI (Digital Video Interface - Sayısal Video Arabirimi) geliştirildi. VGA teknolojisinin veriyi analog olarak taşıyabildiğinden Dijital-Analog çevirim esnasında belli bir miktar kayıp söz konusu olur, bunu en aza indiribilmek için DVI standartı veriyi bilgisayardan monitöre dijital olarak taşır. Eğer DVI arabirime sahip bir montörünüz varsa mutlaka ekran kartınızında DVI çıkışı olması gerekir.

Görüntülenebilir Alan Ekranın büyüklüğü iki faktöre bağlıdır: görüntü oranı ve ekran büyüklüğü. Günümüzde kullanılan monitörlerin ve TV'lerin çoğu görüntü oranı olarak 4:3 oranını kullanırlar. Bu ekranın yatay genişliğinin dikey genişliğine oranının 4:3 olduğunu gösterir. Çok gelenl olmasa da kullanılan diğer oran ise 16:9'dur. Sinemalarda kullanılan bu standart TV'lere yerleşemedi çünkü o boyutlarda CRT üretmek çok pahalıya mal oluyordu. Fakat gelişen teknolojiyle artık görüntü oranı bir sorun olmaktan çıktı. Hatta popülerliği git gide artan geniş ekran DVD filmleri sayesinde artık son kullanıcılar bile 16:9 oranını seçer hale geldi.

Monitörlerin bir gösterim alanı vardır,genel isim olarak ekran diye adlandırılırlar. Ekran boyutları genellikle bir köşeden öteki köşe ölçülür. Köşegen uzunluğunun alınmasının nedeni ilk TV üreticilerinin kendi televizyon ekranlarının büyüklüğünü fazla göstermek istemeleridir. Dikkat edilmesi gereken nokta ölçümler ekranın hemen köşelerinden yapıldığından asıl görüntülenebilir alan bu değerden daha ufaktır .

En çok kullanılan ekran genişlikleri 15,17,19 ve 21 inçtir. Taşınabilir sistemlerde ise bu boyutlar biraz daha ufaktır. Ekranın genişliği çözünürlük oranını doğrudan etkiler. Aynı çözünürlük küçük ekranlarda daha keskin görüntüler sağlarken geniş ekranlarda daha dağınıktır çünkü aynı piksel sayısı daha fazla inç'e dağılmıştır. Yani bir resim 640*480 21" bir monitörde, 640*480 15" monitörde olduğu kadar keskin gözükmeyecektir.

En Yüksek Çözünürlük Çözünürlük; ekran üzerindenki piksel olarak bilinen bir birinden farklı noktların sayısıdır. Çözünürlük yataydaki piksel sayısı ve dikeydeki piksel sayısının ard arda yazılmasıyla ifade edilir (640x480 gibi). Daha önce bahsettiğimiz görüntülenebilir alan, tazeleme hızı ve nokta genişliği hepsi doğrudan çözünürlük tarafından etkilenir.

Nokta Genişliği Özet olarak nokta genişliği pikseller arasındaki boşluktur. Nokta genişliği hakkında akılda kalması gereken şey ne kadar küçükse o kadar iyi olduğudur. Pikselleri bir birine yaklaştırmak daha yüksek çözünürlük elde etmenin temel yoludur.

Bir monitör normal olarak nokta genişliğinin elverdiği çözünürlüğü ve ondan daha düşük çözünürlükleri destekler. Örneğin fiziksel olarak 1280 satır ve 1024 kolon olan bir monitör en fazla 1280*1024 çözünürlük destekler. Ayrıca daha düşük olan 1024*768, 800*600, 640*480 gibi çözünürlükleride sorunsuz gösterebilir.



Tazeleme Hızı CRT teknolojisine dayanan monitörlerde tazeleme hızı saiyede ekrana getirilebilen resim sayısıdır. Eğer monitörünüz varsayılan olarak 72 Hz ise ekrandaki bütün bikselleri yukarıdan aşağıya saniyede 72 kez tarıyor demektir. Tazeleme hızı çok öenmlidir çünkü ekranın titremesi gibi doğrudan gözü etkileyen ve yoran sonuçlar doğurabilir. Tazeleme hızı ne kadar yüksek olursa o kadar iyidir.

Televizyonlar çoğu bilgisayar monitörlerinden daha düşük tazeleme hızlarına sahiptirler. Bu düşük tazeleme hızını tutturabilmek için interlacing denilen bir teknoloji kullanılır. Bu tip CRT'ler de elektron tabancası yukarıdan aşağı sadece tek satırları tarar sonra tekrar yukarıdan aşağıya çift satırları tarar. Ekrandaki fosfor ise üzerine gelen enerjiyi daha uzun süreli tutacak şekilde ayarlanmıştır böylece bir göz yanılmasıyla sanki bütün satırlar taranıyormuş gibi bir his elde edilir.


Tazeleme hızı monitörünüzün bir saniyede kaç satır tarayabileceğiyle doğru orantılı olduğundan en yüksek çözünürlük kavramına doğrudan bağımlıdır. Günümüzde çoğu monitör farklı tazeleme hızlarını farklı çözünürlüklerde desteklemektedirler. Ekrandaki titremelerin doğrudan tazeleme hızıyla bağlantılı olduğunu aklınızda tutarak en yüksek olanı seçmek sizin için en iyisidir.

Renk Derinliği Ekran kartınız ve monitörünüzün görüntüleme kabiliyetleri sizin renk derinliğinizi belirler. Örneğin SuperVGA destekleyebilen bir monitör 16,777,216 renk görüntüleyebilir çünkü 24 bit uzunluğunda piksel bilgisi içerebilir. Bir pikseli tanımlşamak için kullanılan bit sayısına bit derinliği denir.

24 bit derinlikle her ana renk (kırmızı,yeşil,mavi) için 8 bit ayrılmıştır. Bu derinlik gerçek renk olarakta adlandırılır çünkü insan gözü tarafından ayrıştırılabilen 10,000,000 renk gösterebilir. 16 bit derinlikte ise 65,536 renk gösterebilir. Monitörler 16bit renkten 24bit renke atlamıştır çünkü 8 bit aralıklarla çalışmak hem üreticiler açısından hemde programcılar açısından daha kolay olmuştur.

Basitçe bit derinliği bir monitörün aynı anda gösterebileceği renk sayısını belirler. Aşağıdaki tabloda bit derinliği ve gösterebileceği renk sayıları verilmiştir.

Bit DerinliğiRenk Sayısı12 (Monochrome)24 (CGA)416 (EGA)8256 (VGA)1665,536 (Hig Color, XGA)2416,777,216 (True Color, SVGA)3216,777,216 (True Color + Alpha Kanalı)

Tablonun son elemanın 32 bit olduğunu fark edeceksiniz. Bu dijital videolarda,animasyonlarda ve video oyunlarında kullanılan bazı efektleri için özel bir grafik şeklidir. Esasen 24 bit renleri tanımlamak için geri kalan 8 bit ise herhangi bir resimdeki saydamlığı tanımlar.

Güç Tüketimi Güç tüketimi farklı teknolojiler arasında çok fark eder. CRT'ler 100W tüketimle tam birer güç canavarıyken LCD'ler 30-40 W civarında tüketirler.

CRT monitörü olan tipik bir ev bilgisayarında güç tüketminin %80'i monitöre aittir. Bu tüketimi azaltmak için Amerikan Hükümeti 1992 yılında Energy Star programını başlattı. Bu program çerçevesinde kullanıcılar bilgisayarlarının başında değilken monitörler bekleme konumuna geçer ve tekrar bir tuşa yada fareye dokununcaya kadar güç tüketimini ciddi ölçüde azaltır. EPA istatistiklerine göre Energy Star uyumlu monitörler yılda yaklaşık 400$'a kadar tasarruf sağlayabilir.
 
Monitör ve Temel Kavramları bilgisayar forumu, Monitör ve Temel Kavramları ile teknik bilgiler, sorun çözümleri ve yenilikleri takip edebilirsiniz.
Geri
Üst