Asya
Tecrübeli Üye
Midye Yemek Haram mı?
Midye Yemek Haram mı?
Midye Yemek Haram mı?
Bazıları, Hanefi mezhebinde haram diğer mezheplerde ise helal diyor, ne dersiniz?
Midye yemek , Hanefi mezhebinde haram , diğer mezheplere göre ise helal olarak değerlendirilmiştir.
Midye yemek Hanefi mezhebine göre caiz değildir. Zaruri bir hal yoksa yememek evladır. Mezhepleri ihtiyaç olmadan taklit etmek doğru değildir.
“Taze et yemeniz için denizi sizin hizmetinize veren Allah’tır.”1
mealindeki âyet-i kerime ile,
“Denizde avlanmak ve onları yemek size helâl kılındı ki; hem size hem de yolcu olanlarınıza faydalı olsun.”2
mealindeki âyet, denizlerin birer ilâhî nimet deposu olduğunu ve onlardan insanların faydalanabileceğini ifade etmektedir.
Âyet-i kerimelerde, Cenab-ı Hak belirli bir kısmını haramlaştırmadan ve başka hayvanlar gibi boğazlanma şartını koşmadan, bütün deniz hayvanlarının helâl olduğunu bildirmekte, kullarına kolaylığı ve genişliği temin etmektedir. Hattâ mümkün mertebe hayvana eziyet vermekten kaçınılması kaydıyla, onları yakalamak için insana her şeyi kullanabilme müsaadesini vermektedir.
Bilindiği gibi, yaşadıkları yerler bakımından hayvanlar kara ve deniz hayvanları olmak üzere ikiye ayrılır. Karada yaşayan hayvanların hangilerinin yenip yenmeyeceği fıkıh kitaplarında belirtilmiş, ayrılmıştır. Denizde yaşayan hayvanların hangilerinin yenilmesinin helâl, hangilerinin haram olduğu hususunda ise mezhepler arasında farklı görüşler mevcuttur.
Yukarıda meallerini verdiğimiz âyet-i kerimeden hareket eden Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezhebi âlemlerine göre, deniz hayvanlarının, yani suyun içinden başka bir yerde yaşayamayan hayvanların hepsi, nerede bulunursa bulunsun, ister balık şeklinde olsun, isterse başka cins ve şekide bulunsun, helâldir, yenebilir. Yine aynı mezheplere göre, bu hayvanların isimlerinin farklı olması, diri veya ölü olması; yakalayanların Müslüman veya gayri müslim olması hükmü değiştirmez.
Mâlikî mezhebi hiçbir deniz hayvanını istisna kılmazken, Hanbelî mezhebi yılan balığını habis saydığı için; Şâfiî mezhebi de kurbağa, yengeç ve timsah gibi hem denizde, hem de karada yaşayabilen hayvanların etinin yenilmesini haram olarak vasıflandırmaktadır.
Hanefî mezhebine göre ise, balık sûretinde olmayan deniz hayvanlarının etlerini yemek haramdır. Buna göre, daima suda yaşayan, suda barınan hayvanlardan her çeşit balık eti yenebilir. Kalkan balığı, sazan balığı, yunus balığı, yılan balığı bu kabildendir. Fakat, diğer su hayvanları caiz değildir. Midye, istiridye, istakoz ve yengeç gibi hayvanların yenilmesi helâl olarak kabul edilmemektedir, haram sayılmaktadır.3
Bu esaslara göre, midye, istiridye gibi deniz hayvanları Şâfiî, Mâlikî ve Hanbeli mezheplerine göre yenebilirken, Hanefî mezhebine göre yenilmemektedir. Hanefî mezhebinin haram saymasının sebebi, bu çeşit hayvanları gerek görünüş, gerekse yenen kısımları itibariyle hoş olmaması, çirkin ve pis sayılmasıdır.
Dipnotlar:
1. Nahl Sûresi, 14.
2. Mâide Sûresi, 96.
3. el-Mezâhibu’l-Erbaa, II/5.
(bk. Mehmed PAKSU, Helal – Haram)
Farklı Bir Bilgi
Kuran’da leş , akıtılmış kan , domuz ve Allah ‘tan başkası adına kesilmiş yiyecekler açık olarak yasaklanmıştır.Bunların dışında yenilmesi haram olan yiyecekler , alışkanlıklara , kültürlere ve yaşam tarzlarına göre insanlar tarafından sonradan türetilmiş yasaklardır.
“De ki: “Bana vahyolunan Kuran’da bir kimsenin yiyecekleri arasında leş , akıtılmış kan , domuz eti -ki o şüphesiz necistir- ya da Allah’tan başkası adına kesilmiş bir (murdar) hayvandan başka, haram kılınmış bir şey bulamıyorum. Fakat istismar etmeksizin ve zaruret ölçüsünü aşmaksızın kim bunlardan yeme zorunda kalırsa yiyebilir.” Şüphesiz Rabbin çok bağışlayandır, çok merhametlidir. (Enam 145)
Hanefi mezhebine göre balık türevinde olmayan deniz canlılarını yemek haram , Maliki mezhebine göre ise denizde yaşayan tüm canlılar helaldir. Şafii mezhebinde hem karada hem de denizde yaşayan , kurbağa , yengeç ve timsah gibi canlılar haram sayılırken , Hanbeli mezhebinde yılan balığı haram olarak görülmektedir.
Kara hayvanları için de benzer şekilde mezheplere göre farklı yorumlar yapılmıştır. Hanefi ve Şafii mezhebinde ayı yemek haram , Maliki ve Hanbeli mezheplerinde ise helaldir. Zürafa yemek Şafii mezhebinde haram , diğer mezheplerde ise helal olarak değerlendirilmiştir. Hanefi ve Hanbeliler de haram olan kirpi , Şafii ve Malikiler de helal olarak kabul edilmiştir.
Midyenin haram olduğu görüşünü dile getirenlerin dayanakları , midyenin adet görmesi , denizdeki pislikler ile beslenmesidir. Ancak pis sularda özellikle lağım sularının karıştığı bölgelerde yaşayan ve bu bölgelerde çoğalan midyenin adet görmesi gibi bir durum söz konusu değildir. Midyeler , balık türlerindeki gibi , dış döllenme ile üremektedirler. Dişi midye yumurtalarını , erkek midye ise erkeklik hücrelerini suya bırakır , dış ortamda bu hücreler bir araya gelerek yeni bir midyeyi meydana getirir.
Dilleriniz yalana alışageldiğinden dolayı , Allah’a karşı yalan uydurmak için, “Şu helâldir”, “Şu haramdır” demeyin. Şüphesiz, Allah’a karşı yalan uyduranlar, kurtuluşa eremezler. “(Nahl 116)
Beslenme şekli nedeni ile pis bir canlı olarak görülen midyeyi yememeyi tercih etmek herkesin doğal seçim hakkıdır , ancak Kuran ‘ da açık olarak belirtilen haram yiyeceklerin içerisinde midye yoktur.
“Sizin için de , yolcular için de bir geçimlik olmak üzere , deniz avı yapmak ve deniz ürünlerini yemek size helâl kılındı.Kara avı ise ihramlı olduğunuz sürece size haram kılındı. Huzurunda toplanacağınız Allah’ tan korkun.” (Maide 96)
Midye Yemek Haram mı?
Bazıları, Hanefi mezhebinde haram diğer mezheplerde ise helal diyor, ne dersiniz?
Midye yemek , Hanefi mezhebinde haram , diğer mezheplere göre ise helal olarak değerlendirilmiştir.
Midye yemek Hanefi mezhebine göre caiz değildir. Zaruri bir hal yoksa yememek evladır. Mezhepleri ihtiyaç olmadan taklit etmek doğru değildir.
“Taze et yemeniz için denizi sizin hizmetinize veren Allah’tır.”1
mealindeki âyet-i kerime ile,
“Denizde avlanmak ve onları yemek size helâl kılındı ki; hem size hem de yolcu olanlarınıza faydalı olsun.”2
mealindeki âyet, denizlerin birer ilâhî nimet deposu olduğunu ve onlardan insanların faydalanabileceğini ifade etmektedir.
Âyet-i kerimelerde, Cenab-ı Hak belirli bir kısmını haramlaştırmadan ve başka hayvanlar gibi boğazlanma şartını koşmadan, bütün deniz hayvanlarının helâl olduğunu bildirmekte, kullarına kolaylığı ve genişliği temin etmektedir. Hattâ mümkün mertebe hayvana eziyet vermekten kaçınılması kaydıyla, onları yakalamak için insana her şeyi kullanabilme müsaadesini vermektedir.
Bilindiği gibi, yaşadıkları yerler bakımından hayvanlar kara ve deniz hayvanları olmak üzere ikiye ayrılır. Karada yaşayan hayvanların hangilerinin yenip yenmeyeceği fıkıh kitaplarında belirtilmiş, ayrılmıştır. Denizde yaşayan hayvanların hangilerinin yenilmesinin helâl, hangilerinin haram olduğu hususunda ise mezhepler arasında farklı görüşler mevcuttur.
Yukarıda meallerini verdiğimiz âyet-i kerimeden hareket eden Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezhebi âlemlerine göre, deniz hayvanlarının, yani suyun içinden başka bir yerde yaşayamayan hayvanların hepsi, nerede bulunursa bulunsun, ister balık şeklinde olsun, isterse başka cins ve şekide bulunsun, helâldir, yenebilir. Yine aynı mezheplere göre, bu hayvanların isimlerinin farklı olması, diri veya ölü olması; yakalayanların Müslüman veya gayri müslim olması hükmü değiştirmez.
Mâlikî mezhebi hiçbir deniz hayvanını istisna kılmazken, Hanbelî mezhebi yılan balığını habis saydığı için; Şâfiî mezhebi de kurbağa, yengeç ve timsah gibi hem denizde, hem de karada yaşayabilen hayvanların etinin yenilmesini haram olarak vasıflandırmaktadır.
Hanefî mezhebine göre ise, balık sûretinde olmayan deniz hayvanlarının etlerini yemek haramdır. Buna göre, daima suda yaşayan, suda barınan hayvanlardan her çeşit balık eti yenebilir. Kalkan balığı, sazan balığı, yunus balığı, yılan balığı bu kabildendir. Fakat, diğer su hayvanları caiz değildir. Midye, istiridye, istakoz ve yengeç gibi hayvanların yenilmesi helâl olarak kabul edilmemektedir, haram sayılmaktadır.3
Bu esaslara göre, midye, istiridye gibi deniz hayvanları Şâfiî, Mâlikî ve Hanbeli mezheplerine göre yenebilirken, Hanefî mezhebine göre yenilmemektedir. Hanefî mezhebinin haram saymasının sebebi, bu çeşit hayvanları gerek görünüş, gerekse yenen kısımları itibariyle hoş olmaması, çirkin ve pis sayılmasıdır.
Dipnotlar:
1. Nahl Sûresi, 14.
2. Mâide Sûresi, 96.
3. el-Mezâhibu’l-Erbaa, II/5.
(bk. Mehmed PAKSU, Helal – Haram)
Farklı Bir Bilgi
Kuran’da leş , akıtılmış kan , domuz ve Allah ‘tan başkası adına kesilmiş yiyecekler açık olarak yasaklanmıştır.Bunların dışında yenilmesi haram olan yiyecekler , alışkanlıklara , kültürlere ve yaşam tarzlarına göre insanlar tarafından sonradan türetilmiş yasaklardır.
“De ki: “Bana vahyolunan Kuran’da bir kimsenin yiyecekleri arasında leş , akıtılmış kan , domuz eti -ki o şüphesiz necistir- ya da Allah’tan başkası adına kesilmiş bir (murdar) hayvandan başka, haram kılınmış bir şey bulamıyorum. Fakat istismar etmeksizin ve zaruret ölçüsünü aşmaksızın kim bunlardan yeme zorunda kalırsa yiyebilir.” Şüphesiz Rabbin çok bağışlayandır, çok merhametlidir. (Enam 145)
Hanefi mezhebine göre balık türevinde olmayan deniz canlılarını yemek haram , Maliki mezhebine göre ise denizde yaşayan tüm canlılar helaldir. Şafii mezhebinde hem karada hem de denizde yaşayan , kurbağa , yengeç ve timsah gibi canlılar haram sayılırken , Hanbeli mezhebinde yılan balığı haram olarak görülmektedir.
Kara hayvanları için de benzer şekilde mezheplere göre farklı yorumlar yapılmıştır. Hanefi ve Şafii mezhebinde ayı yemek haram , Maliki ve Hanbeli mezheplerinde ise helaldir. Zürafa yemek Şafii mezhebinde haram , diğer mezheplerde ise helal olarak değerlendirilmiştir. Hanefi ve Hanbeliler de haram olan kirpi , Şafii ve Malikiler de helal olarak kabul edilmiştir.
Midyenin haram olduğu görüşünü dile getirenlerin dayanakları , midyenin adet görmesi , denizdeki pislikler ile beslenmesidir. Ancak pis sularda özellikle lağım sularının karıştığı bölgelerde yaşayan ve bu bölgelerde çoğalan midyenin adet görmesi gibi bir durum söz konusu değildir. Midyeler , balık türlerindeki gibi , dış döllenme ile üremektedirler. Dişi midye yumurtalarını , erkek midye ise erkeklik hücrelerini suya bırakır , dış ortamda bu hücreler bir araya gelerek yeni bir midyeyi meydana getirir.
Dilleriniz yalana alışageldiğinden dolayı , Allah’a karşı yalan uydurmak için, “Şu helâldir”, “Şu haramdır” demeyin. Şüphesiz, Allah’a karşı yalan uyduranlar, kurtuluşa eremezler. “(Nahl 116)
Beslenme şekli nedeni ile pis bir canlı olarak görülen midyeyi yememeyi tercih etmek herkesin doğal seçim hakkıdır , ancak Kuran ‘ da açık olarak belirtilen haram yiyeceklerin içerisinde midye yoktur.
“Sizin için de , yolcular için de bir geçimlik olmak üzere , deniz avı yapmak ve deniz ürünlerini yemek size helâl kılındı.Kara avı ise ihramlı olduğunuz sürece size haram kılındı. Huzurunda toplanacağınız Allah’ tan korkun.” (Maide 96)