EbruLi
Tecrübeli Üye
Çocuklarda Konuşma Problemleri
Çocuklarda Konuşma Problemleri
Çocuklarda konuşma problemleri
Çocuğun psikososyal gelişimini etkileyen
konuşma problemlerinin nedenleri ve alınabilecek önlemler.
Çocuk ilk doğduğu günden itibaren sürekli olarak psikososyal gelişim süreci içerisindedir.
Dil gelişimi de belli ölçüde doğumdan itibaren gelişmeye başlar. En ideal olanı çocuğun
yaşına uygun konuşma becerisine sahip olması ve bu yönde herhangi bir gelişimsel bir
sıkıntı yaşanmamasıdır.
Çocuğun zamanında konuşması, psikososyal gelişimin aşamalarının düzenli olması, çocuğun
sosyal ilişkilerinin ve gelişiminin normal olması, zeka ve öğrenme kapasitesinin normal
seviyeye gelmesi, ulaşması gereken gelişimsel dönemlere varması için önemlidir.
Genelde bütün çocukların konuşması ve dil gelişiminin olması için yapısal olarak sinir
sisteminin, sinir sistemi ile dil kasları arası yolların, ağız - damak - dudak - diş
yapısının doğuştan normal olması gerekmektedir. Bunlardaki herhangi bir doğumsal sıkıntı
ve eksiklik veya sonradan oluşabilecek bozukluk, çocuğun konuşmasını negatif yönde
etkileyecektir.
Konuşmanın gelişme süreçleri
Çocuklar genelde ilk altı ayında yavaş yavaş heceleri çıkarmaya başlar, 12 aydan itibaren
kelimeleri dile getirmeye başlar, 18 aydan itibaren de cümle kurmaya başlar. Bu gelişim
dönemlerinin çok gerisinde kalan çocukların genel olarak konuşma yönünden incelenmesi
gereklidir. Çünkü gözden kaçırılacak bir durum çocuğun iletişim sorununa ikincil olarak,
normal zeka gelişimini, sosyal gelişimini kötü yönde etkileyecektir.
Bu arada bazı çocuklar hiçbir problemi olmadığı halde geç konuşmaya başlamakta ve
konuşma geç olmaktadır. Burada anne babanın yapması gereken, belli bir süre bekledikten
sonra hala konuşmayan çocuklar için gerekli kontrolleri yaptırmak olacaktır.
Konuşma problemlerinin nedenleri
Konuşmaya negatif etki eden, yani geç konuşmaya neden olan ya da istenen konuşma
seviyesini engelleyen durumlar nelerdir? Bunun en sık karşılaşılan nedenleri arasında
zeka sorunları yer alır. Zeka olarak yaşıtlarına göre geri olan çocuklar, yaşıtlarından
daha geç konuşmaya başlayacaklardır.
İşitme Sorunu
İşitme sorunu olan çocuklar dış dünyadan hiç bir ses işitmedikleri ve uyaran almadıkları
için konuşma sorunu onlarda da yoğun bir şekilde olacaktır. Çocuğun konuşma
mekanizmasının ve yeteneğinin gelişmesi için dış dünyadan ses olarak uyarı alması,
bunları algılaması, yorumlaması, ayırt etmesi ve bunun sonucunda ona benzer sesleri
çıkartması süreci gereklidir
Görme Sorunu
Konuşmaya negatif etki edecek diğer bir durum ise çocuğun görme sorunu olmasıdır.
Bu durum işitme sorunu kadar probleme yol açmasa da çocuğun etrafında olup bitenleri
görmesi, nesneleri tanıması, isimlerini öğrenmesi, diğer çocuklara uyum sağlaması
açısından, görme özrünün olması konuşma açısından sorun olabilmektedir.
Havale ve Epilepsi
Bir başka neden olarak sık havale ve epilepsi geçiren çocukları örnek olarak
verebiliriz . Bazı çocuklar normal konuşmaya başladıkları halde, hatta bazı cümleler
kurmalarına karşın geçirdikleri havaleler ve epileptik nöbetler çocukların beynindeki
işitme merkezi veya ilgili bölümlerde zarara yol açarak , konuşma açısından ciddi
sorunlara yol açabilmektedir. Bu nedenle anne babaların çocuklarının havale geçirmesini
engellemeleri önemlidir. Bu durumu olan çocuklarda EEG (elektroensefalografi)
çekilerek kolaylıkla havale ye bağlı sorunlar tespit edilebilir.
Bir diğer neden olarak kendi halinde olan, çok fazla uyarı almayan çocuklarda, geç
konuşma ve iletişim sorunları olabilmektedir. Çocuğun doğduğu andan itibaren insanlar
arasında olması, onunla konuşulması, sevilmesi, oyun oynanması onun gerekli çevresel
uyarıları alarak konuşmasını hızlandıracaktır. Diğer yandan etrafında fazla
insan bulamayan, kendi halinde kalan çocuklarda bu gelişim geri olabilmektedir.
Yukarıda bahsedilen soruna paralel olarak özellikle 0-3 yaşta izlenen televizyona
bağlı olarak çocuklarda dış dünyadan kopma, kendi halinde olma eğilimi, insanlardan
ve insanlar arası ilişkilerden uzaklaşma, nesneler ile daha fazla ilgilenme, duygusal
alışverişten vazgeçme, konuşmama, yaşıtları ile ilgilenmeme, seslenince bakmama
gibi bir durumun olduğu bir psikiyatrik tablo gelişebilir. Buna bağlı olarak
çocukların konuşması gelişmez veya geliştikten sonra gerileyebilir.
Ayrıca evde konuşulan dilin niteliğinin bozuk olması, model olacak kişilerin azlığı,
yanlış öğrenmeler ve alışkanlıklar, uyum problemleri, içe kapanıklık, kaza ya da
benzeri şoklar, dilin sürekli tartışma aracı olarak kullanıldığı huzursuz ortamlar
gibi durumlar da konuşma sıkıntılarının yaşanmasına neden olur. Tüm bunların yanı
sıra düzenleme bozuklukları, yaygın gelişimsel gerilikler, kronik depresyon,
çocukluk çağı psikozları gibi birçok hastalıkta ve çok merkezi sinir sistemini
tutan hastalıklarda konuşma sorunları yaşanmaktadır.
Çocuğun konuşma gelişimini hızlandırmak için yapılması gerekenler
Çocuğa sevgi ve huzur dolu bir aile ortamı hazırlamak
Daha ilk hece ve sesleri çıkartmaya başladığında söylediği sesleri ona tekrarlatmak.
Çocuk ile ilgilenmek ve sevildiğini hissettirmek
Çocuğun bedensel ihtiyaçlarına (yemek, uyku, koruma, vb) cevap vermek
Çocuk ile yaşı ne olursa olsun sık sık konuşmaya çalışmak
Yaşına uygun bir şekilde onun ile oyun oynamak
Çocuk ile birlikte vakit geçirmek
Onun dengeli ve çeşitli beslenmesini sağlamak
Onun kendi haline kalmasına izin vermemek
Mümkün olduğunca yaşıtları ile birlikte oyun oynamasını sağlamak
İnsanlar arasında sık sık bulundurmak
Ona hikaye masal anlatmak, ninni söylemek
Onun size gönderdiği konuşma ve ses mesajlarına cevap vermek
Bir nesneyi eline aldığında onun ile ilgili ona bir şeyler anlatmak
Televizyon karşısında çok uzun süre kalmasını engellemek (0-4 yaş)
Onunla konuşurken ses tonunu iyi ayarlamak
Konuşurken cümleleri kısa ve basit tutmak
Onun işaret ile gösterdiği istekleri onunla konuşarak yönlendirmek, anlatmasını
sağlamak (yaşına uygun olarak)
Onun fikirlerine değer vermek onun ile sık sık dertleşmek (yaşına uygun olarak)
Onun kendine güvenini artırmak
Onun sık sık sosyal ortamlarda bulunmasını sağlamak
Kalabalık içinde onun konuşmasını teşvik etmek
Çeşitli parmak oyunları oynamak (anaokullarında oldukça sık kullanılır.)
O konuştuğunda onu cesaretlendirmek, teşvik etmek
Onun yaşına uygun bir eğitim almasını sağlamak
Günlük belli bir zaman ayırarak resimler üzerinde bol bol konuşmak
Ondan yaşına uygun olarak hikaye, masal anlatmasını istemek
Konuşma zorlukları gördüğünüzde onun dikkatini konuşma zorlukları üzerine çekmemek.
Çocuklarda konuşma problemleri
Çocuğun psikososyal gelişimini etkileyen
konuşma problemlerinin nedenleri ve alınabilecek önlemler.
Çocuk ilk doğduğu günden itibaren sürekli olarak psikososyal gelişim süreci içerisindedir.
Dil gelişimi de belli ölçüde doğumdan itibaren gelişmeye başlar. En ideal olanı çocuğun
yaşına uygun konuşma becerisine sahip olması ve bu yönde herhangi bir gelişimsel bir
sıkıntı yaşanmamasıdır.
Çocuğun zamanında konuşması, psikososyal gelişimin aşamalarının düzenli olması, çocuğun
sosyal ilişkilerinin ve gelişiminin normal olması, zeka ve öğrenme kapasitesinin normal
seviyeye gelmesi, ulaşması gereken gelişimsel dönemlere varması için önemlidir.
Genelde bütün çocukların konuşması ve dil gelişiminin olması için yapısal olarak sinir
sisteminin, sinir sistemi ile dil kasları arası yolların, ağız - damak - dudak - diş
yapısının doğuştan normal olması gerekmektedir. Bunlardaki herhangi bir doğumsal sıkıntı
ve eksiklik veya sonradan oluşabilecek bozukluk, çocuğun konuşmasını negatif yönde
etkileyecektir.
Konuşmanın gelişme süreçleri
Çocuklar genelde ilk altı ayında yavaş yavaş heceleri çıkarmaya başlar, 12 aydan itibaren
kelimeleri dile getirmeye başlar, 18 aydan itibaren de cümle kurmaya başlar. Bu gelişim
dönemlerinin çok gerisinde kalan çocukların genel olarak konuşma yönünden incelenmesi
gereklidir. Çünkü gözden kaçırılacak bir durum çocuğun iletişim sorununa ikincil olarak,
normal zeka gelişimini, sosyal gelişimini kötü yönde etkileyecektir.
Bu arada bazı çocuklar hiçbir problemi olmadığı halde geç konuşmaya başlamakta ve
konuşma geç olmaktadır. Burada anne babanın yapması gereken, belli bir süre bekledikten
sonra hala konuşmayan çocuklar için gerekli kontrolleri yaptırmak olacaktır.
Konuşma problemlerinin nedenleri
Konuşmaya negatif etki eden, yani geç konuşmaya neden olan ya da istenen konuşma
seviyesini engelleyen durumlar nelerdir? Bunun en sık karşılaşılan nedenleri arasında
zeka sorunları yer alır. Zeka olarak yaşıtlarına göre geri olan çocuklar, yaşıtlarından
daha geç konuşmaya başlayacaklardır.
İşitme Sorunu
İşitme sorunu olan çocuklar dış dünyadan hiç bir ses işitmedikleri ve uyaran almadıkları
için konuşma sorunu onlarda da yoğun bir şekilde olacaktır. Çocuğun konuşma
mekanizmasının ve yeteneğinin gelişmesi için dış dünyadan ses olarak uyarı alması,
bunları algılaması, yorumlaması, ayırt etmesi ve bunun sonucunda ona benzer sesleri
çıkartması süreci gereklidir
Görme Sorunu
Konuşmaya negatif etki edecek diğer bir durum ise çocuğun görme sorunu olmasıdır.
Bu durum işitme sorunu kadar probleme yol açmasa da çocuğun etrafında olup bitenleri
görmesi, nesneleri tanıması, isimlerini öğrenmesi, diğer çocuklara uyum sağlaması
açısından, görme özrünün olması konuşma açısından sorun olabilmektedir.
Havale ve Epilepsi
Bir başka neden olarak sık havale ve epilepsi geçiren çocukları örnek olarak
verebiliriz . Bazı çocuklar normal konuşmaya başladıkları halde, hatta bazı cümleler
kurmalarına karşın geçirdikleri havaleler ve epileptik nöbetler çocukların beynindeki
işitme merkezi veya ilgili bölümlerde zarara yol açarak , konuşma açısından ciddi
sorunlara yol açabilmektedir. Bu nedenle anne babaların çocuklarının havale geçirmesini
engellemeleri önemlidir. Bu durumu olan çocuklarda EEG (elektroensefalografi)
çekilerek kolaylıkla havale ye bağlı sorunlar tespit edilebilir.
Bir diğer neden olarak kendi halinde olan, çok fazla uyarı almayan çocuklarda, geç
konuşma ve iletişim sorunları olabilmektedir. Çocuğun doğduğu andan itibaren insanlar
arasında olması, onunla konuşulması, sevilmesi, oyun oynanması onun gerekli çevresel
uyarıları alarak konuşmasını hızlandıracaktır. Diğer yandan etrafında fazla
insan bulamayan, kendi halinde kalan çocuklarda bu gelişim geri olabilmektedir.
Yukarıda bahsedilen soruna paralel olarak özellikle 0-3 yaşta izlenen televizyona
bağlı olarak çocuklarda dış dünyadan kopma, kendi halinde olma eğilimi, insanlardan
ve insanlar arası ilişkilerden uzaklaşma, nesneler ile daha fazla ilgilenme, duygusal
alışverişten vazgeçme, konuşmama, yaşıtları ile ilgilenmeme, seslenince bakmama
gibi bir durumun olduğu bir psikiyatrik tablo gelişebilir. Buna bağlı olarak
çocukların konuşması gelişmez veya geliştikten sonra gerileyebilir.
Ayrıca evde konuşulan dilin niteliğinin bozuk olması, model olacak kişilerin azlığı,
yanlış öğrenmeler ve alışkanlıklar, uyum problemleri, içe kapanıklık, kaza ya da
benzeri şoklar, dilin sürekli tartışma aracı olarak kullanıldığı huzursuz ortamlar
gibi durumlar da konuşma sıkıntılarının yaşanmasına neden olur. Tüm bunların yanı
sıra düzenleme bozuklukları, yaygın gelişimsel gerilikler, kronik depresyon,
çocukluk çağı psikozları gibi birçok hastalıkta ve çok merkezi sinir sistemini
tutan hastalıklarda konuşma sorunları yaşanmaktadır.
Çocuğun konuşma gelişimini hızlandırmak için yapılması gerekenler
Çocuğa sevgi ve huzur dolu bir aile ortamı hazırlamak
Daha ilk hece ve sesleri çıkartmaya başladığında söylediği sesleri ona tekrarlatmak.
Çocuk ile ilgilenmek ve sevildiğini hissettirmek
Çocuğun bedensel ihtiyaçlarına (yemek, uyku, koruma, vb) cevap vermek
Çocuk ile yaşı ne olursa olsun sık sık konuşmaya çalışmak
Yaşına uygun bir şekilde onun ile oyun oynamak
Çocuk ile birlikte vakit geçirmek
Onun dengeli ve çeşitli beslenmesini sağlamak
Onun kendi haline kalmasına izin vermemek
Mümkün olduğunca yaşıtları ile birlikte oyun oynamasını sağlamak
İnsanlar arasında sık sık bulundurmak
Ona hikaye masal anlatmak, ninni söylemek
Onun size gönderdiği konuşma ve ses mesajlarına cevap vermek
Bir nesneyi eline aldığında onun ile ilgili ona bir şeyler anlatmak
Televizyon karşısında çok uzun süre kalmasını engellemek (0-4 yaş)
Onunla konuşurken ses tonunu iyi ayarlamak
Konuşurken cümleleri kısa ve basit tutmak
Onun işaret ile gösterdiği istekleri onunla konuşarak yönlendirmek, anlatmasını
sağlamak (yaşına uygun olarak)
Onun fikirlerine değer vermek onun ile sık sık dertleşmek (yaşına uygun olarak)
Onun kendine güvenini artırmak
Onun sık sık sosyal ortamlarda bulunmasını sağlamak
Kalabalık içinde onun konuşmasını teşvik etmek
Çeşitli parmak oyunları oynamak (anaokullarında oldukça sık kullanılır.)
O konuştuğunda onu cesaretlendirmek, teşvik etmek
Onun yaşına uygun bir eğitim almasını sağlamak
Günlük belli bir zaman ayırarak resimler üzerinde bol bol konuşmak
Ondan yaşına uygun olarak hikaye, masal anlatmasını istemek
Konuşma zorlukları gördüğünüzde onun dikkatini konuşma zorlukları üzerine çekmemek.