EliZa
Çalışkan Üye
Vitaminler ve Eksikliğinde Görülebilecek Hastalıklar
Vitaminler ve Eksikliğinde Görülebilecek Hastalıklar
Vitaminler ve Eksikliğinde Görülebilecek Hastalıklar
A Vitamini
Yağ, Peynir, Süt, Karaciğer, Taze Yeşil sebze
Gece körlüğü, kalp ve böbrek hastalıkları, vücut direncinde azalma.
D Vitamini
Yağ, Süt, Yumurta Akı, Karaciğer, Balık Yağı
Kemik hastalıkları (Raşitizm, osteomalasi) dişlerde bozukluklar
E Vitamini
Bitkisel yağlar, tahıllar, yeşil yapraklı sebzeler
Karaciğer, kalp, damar hastalıkları, kısırlık, büyümede gerileme
K Vitamini
Balık eti, süt, yeşil yapraklı sebzeler
Pıhtılaşmada gecikme, karaciğer safra kesesi hastalıkları
B1 Vitamini
Bira mayası, tahıl kabukları, soya fasulyesi, karaciğer, dalak, böbrek
Sinir sistemi bozuklukları eklemlerde şişmeler, kalp yetmezliği
B2 Vitamini
Bira mayası, tahıllar, yeşil sebzeler, karaciğer, böbrek, et, süt, yumurta
Ciltte beyazlıklar, yaralar, sinir sistemi bozuklukları, kansızlık
B3 Vitamini
Karaciğer, kalp, balık, böbrek, ceviz, fındık, fıstık, baklagiller
Sinirsel bozukluklar, deride yaralar, sindirim sistemi bozuklukları
B5 Vitamini
Tahıllar, karaciğer, böbrek, yağ, kuru sebze, meyve
Deride yaralar saç dökülmesi, saçların renginin değişmesi, sinirsel bozukluklar.
B6 Vitamini
Bira mayası, tahıllar, pirinç, et, süt, baklagiller, yumurta
Sinirsel bozukluklar, Anemi, ciltte yaralar
B7 Vitamini
Yeşil sebzeler, karaciğer, böbrek
Sinirsel bozukluklar, ciltte yaralar
B9 Vitamini
Ispanak ve diğer yeşil sebzeler, karaciğer, böbrek
Deride yaralar, karaciğer ve sinir sistemi bozuklukları
B12 Vitamini
Et, balık, yumurta ve süt ürünleri
Kansızlık, sinir sistemi bozuklukları, yorgunluk, baş ağrısı
C Vitamini
Kuşburnu, kırmızı biber, yeşil yapraklı sebzeler, portakal, limon, patates
Diş eti kanaması, yorgunluk, yaraların geç iyileşmesi, (skorbüt) tembellik, isteksizlik.
Bir zamanlar Doğu’da, pirinç yenen ülkelerde yaygın olan bir vitamin eksikliği ,hastalığıydı. “Islak” ve “kuru” olmak üzere, başlıca iki tipi vardır. Islak tipte, kalp kası gevşemekte ve hastada zafiyet ve ödem (dokulara fazla su sızmasından ötürü, bacaklar ve karında meydana gelen şişlikler) ortaya çıkmaktadır. Kuru tipte ise, başlıca yıkım, organlara giden sinirlerde olup, hastada yürüme bozuklukları ortaya çıkar. Beri-beri, B1 vitamini (thiamine) eksikliğine bağlıdır ve vitaminin kaynağı olan kabuk bölümü çıkarılmış pirinç yiyenlerde görülmekteydi. Ayrıca, aşırı içki içen ve gastriti olan kişilerde de, hem vitamin emilimi bozulmakta, hem de iştah kesildiğinden, gerekli vitamin alınamamaktadır. Bu eksiklik, İkinci Dünya Savaşı’nın Japon esir kamplarında çok görülmekteydi.
Tedavi: Thiamin vermektir ve etkisi yüzde yüzdür. B1 vitamine vücudun gereksinimi yaklaşık günde 1,5 mg’dır. Bu vitamin, bütün yaşayan hücrelerde ve bundan ötürü, çoğunluk doğal yiyeceklerde bulunur.
C vitamini
C vitamininin eksikliğinde aşağıdaki hastalıklar meydana gelir;
a)İskorbit(Skorbüt)
Skorbüt, C vitamini eksikliğinde ortaya çıkan bir hastalıktır. Halk arasında diş eti çekilmesi olarak bilinir.
Halsizlik, kolayca kanayan dişetleri, ciltte morluklar, eklemlerde ağrı ve yuvarlanan saçlar belirtileridir. C vitamini eksikliğinde yorgunluk, iştah azalması, yara iyileşmesinde gecikme, deride kuruluk ve çatlamalar, eklemlerde şişmeler olur. Vücut direncinin azalmasından dolayı grip ve nezleye yakalanma riski artar.
Tarihte özellikle uzun süre denizde kalan denizcilerde görülen bir hastalıktır. Taze meyve sebze olmadan, kuru gıda ile uzun süre idare etmek durumunda olan denizcilerde C vitamini eksikliğinden dolayı skorbüte rastlanmaktaydı. Zamanın el verdiği teknoloji ile vitamin hapları yapılamadığından C vitamini bir şekilde taze sebze meyve dışındaki gıdalardan elde edilmeliydi. Rom, sirke, turşu ve ham misket limonu bu amaçla gemilerde erzak listesinde yer almaya başlamıştır.
Sigara içenlerin, alkol alanların ve stres içinde olanların C vitaminine olan ihtiyaçları artar. Çünkü bu 3 faktör vücut direncini azaltan etmenlerdir.
A vitamini
A vitamininin eksikliğinde aşağıdaki hastalıklar meydana gelir;
a)Gece Körlüğü
Beslenmedeki A vitamini eksikliğinin neden olduğu bir hastalıktır. Hasta; alacakaranlıkta gereği gibi göremez. Halk arasındaki adı tavuk karası olan bu hastalık genetiktir. Akraba evliliklerinden dolayı yoğun olarak görülmektedir. Görme sistemimizdeki retinanın bozukluğundan kaynaklanan bir rahatsızlıktır. Belirtileri, yoğun ışıkta, loş ortamlarda, alacakaranlıkta ve gece bulanık görme, cisimleri iyi seçememedir. Günümüzde kesin bir tedavisi yoktur. Ancak retina nakli ile giderilebilir. Bunun için de normal bir organ naklindeki gibi nakil edilen organı vücudun kabul etmesi gerekmektedir. Nakil edilen retinanın göz tarafından kabul edilmesi gerekmektedir.
D vitamini
D vitamininin eksikliğinde aşağıdaki hastalıklar meydana gelir;
a)Raşitizm
Raşitizm, çoğunlukla D vitamini eksikliğine bağlı olan, genellikle 6 aylık-18 aylık çocuklarda görülen kemik hastalığıdır. Kemik oluşumunun tam olmaması nedeniyle tedavisi geciktirilmiş, ihmal edilmiş vakalarda uzun kemiklerde şekil bozukluğu meydana getirir.
Günümüzde ender rastlanan bir hastalık olan, oysa 20. yüzyıl başlarında Kuzey Avrupa ülkelerinde doğan çocukların yaklaşık %90'ının 4 yaşına gelmeden ölmelerine yol açan raşitizm, omurga, kol ve bacak kemiklerinde biçim bozukluklarına yol açar. Başlıca nedeni güneş yetersizliğine bağlı D vitamini eksikliğidir. Çok ender rastlanan bir nedeni de, bazı böbrek borucukları hastalıklarıdır. D vitamini eksikliğinden kaynaklanan raşitizm, biçim bozuklukları bırakarak kendiliğinden iyileşme gösterir. D vitamini iyileşmeyi sağlarsa da, doğuştan başlanarak 18. aya ya da 2 yaşına kadar D vitamini vermek yoluyla ortaya çıkmasını önlemek daha doğru bir yöntem olur.
Bu hastalık küçük yaşlarda başlamasına rağmen yetişkin insanlardada görülür.Bu çok ender rastlanan bir durumdur.Yetişkinlerde görülen bu hastalığa ise kemin eğliki denir.Çocukluktan başlar.hastalığın oluşması uzun zaman alır ve iyileşmeside bir o kadar zordur.Eğer raşitizm hastalına yakalanmak istemiorsanız bol bol d vitamini ve güneşe çıkınız ve özellikle küçük çocuklara d vitamini ve güneş öneririz.Bu hastalık zor bir hastalıktır sonu ölüme kadar uzanabilir.
E vitamini
E vitamininin eksikliğinde aşağıdaki hastalıklar meydana gelir;
E vitamini Eksiklik ve Sonuçları
E vitamini eksikliği
1920'lerin başlarında yapılan bir gözlem, sonradan E vitamini diye adlandırılan bir beslenme faktörünün, farelerde fetus emilimini önlemek için gerekli olduğunu ortaya koydu. Sonradan onun erkek hayvanlarda normal üretkenlik için gerekli olduğu ortaya çıkarıldı. Son olarak E vitamini eksikliği birçok patolojik durumla ilişkilendirildi. E vitamini eksikliği her hayvanda başka etki göstermektedir. Tavşan ve maymunların erkeklerinde kısırlık, hindilerde kanama, maymunlarda hemolitik anemiye vs. sebep olmaktadır.
İnsanda E vitamini eksikliği:
Doğada ve besinlerde oldukça bol olan E vitamini eksikliği insanlarda çok az görülür. Çok az sayıda rapor insanlarda E vitamini yetersizliğini bildirmektedir. Günde yalnız 2-3 mg tokoferol 1-2 yıl süre ile verilirse yetişkin insanlarda E vitamini yetersizliği semptomları (eritrositlerde peroksidatif hemoliz) gözlenmektedir. Kalıtsal E vitamini yetersizliği olan hastalarda yürümede zorluk, konuşamama, ilerleyen beden hareketleri bozukluğu (ataxia) gibi şiddetli nörolojik semptomlar rapor edilmiştir. Yağla yetersiz beslenmelerde nöromuskular bozukluklar 10-20 yıl sonra, çocuklarda yetersiz beslenmelerde belirtiler çok daha kısa sürede görülür. Erken doğan bebeklerde E vitamini eksikliğine bağlı olarak hemolitik anemi görülür. Sindirim esnasında yağ alınamadığı zaman E vitamini eksikliği görülür ki, bu da kandaki eritrositlerin ömrünün kısalmasına yol açar. E vitamini eksik olan kimselerin eritrositleri bazı oksidan maddelere karşı dayanıksızıdr. Vitamin E yetersizliğinin immün sistemi üzerinde etkili olduğu rapor edilmiştir.
K vitamini
K vitamininin eksikliğinde aşağıdaki hastalıklar meydana gelir;
a)Hemofili
Hemofili çoğunlukla genetik geçiş gösteren , vücutta kanın pıhtılaşma sisteminde rol alan ve pıhtılaşma faktörleri olarak adlandırılan proteinlerin eksikliği veya yokluğu nedeniyle ortaya çıkan ve pıhtılaşma bozukluğu yaratan bir kan hastalığıdır.
Kanın vücutta dolaşmasını sağlayan kan damarları venler, arterler ve kılcal damarlardan oluşur. Bu damarlardan herhangi bir tanesinde hasar meydana gelmesi durumunda iç kanama meydana gelir. Normal şartlarda kan damarı hasar gördükten hemen sonra travmanın damar üzerine etkisiyle damar duvarı kasılır ve "Trombosit" adı verilen kan hücreleri devreye girerek hasarlı bölgede "Trombosit Tıkacı" adı verilen geçici bir tıkaç oluşturur. Damardaki yırtılma küçükse, bu tıkaç kan kaybını tek başına durdurabilir, fakat delik büyükse kanamayı durdurmak için Trombosit tıkacına ek olarak kanın pıhtılaşması da gerekmektedir. Bu aşamada, pıhtılaşma faktörlerine ihtiyaç vardır. Pıhtılaşma faktörlerinin devreye girmesiyle oluşan Fibrin İplikçikleri, Trombositleri, kan hücrelerini ve plazmayı da içine alarak kan pıhtısını oluşturur.
Hemofili'de ise yeterince güçlü bir kan pıhtısı oluşamamaktadır. Bu nedenle bir Hemofili hastasında vücut içi veya vücut dışı ciddi bir travma meydana gelirse, hastaya genellikle pıhtılaşmanın sağlanması için tıbbi müdahale gerekir. Hemofili hastalarının kanamaları normal bir insandan daha hızlı kanamaz, fakat kan kaybının süresi uzundur.
Vitaminler ve Eksikliğinde Görülebilecek Hastalıklar
A Vitamini
Yağ, Peynir, Süt, Karaciğer, Taze Yeşil sebze
Gece körlüğü, kalp ve böbrek hastalıkları, vücut direncinde azalma.
D Vitamini
Yağ, Süt, Yumurta Akı, Karaciğer, Balık Yağı
Kemik hastalıkları (Raşitizm, osteomalasi) dişlerde bozukluklar
E Vitamini
Bitkisel yağlar, tahıllar, yeşil yapraklı sebzeler
Karaciğer, kalp, damar hastalıkları, kısırlık, büyümede gerileme
K Vitamini
Balık eti, süt, yeşil yapraklı sebzeler
Pıhtılaşmada gecikme, karaciğer safra kesesi hastalıkları
B1 Vitamini
Bira mayası, tahıl kabukları, soya fasulyesi, karaciğer, dalak, böbrek
Sinir sistemi bozuklukları eklemlerde şişmeler, kalp yetmezliği
B2 Vitamini
Bira mayası, tahıllar, yeşil sebzeler, karaciğer, böbrek, et, süt, yumurta
Ciltte beyazlıklar, yaralar, sinir sistemi bozuklukları, kansızlık
B3 Vitamini
Karaciğer, kalp, balık, böbrek, ceviz, fındık, fıstık, baklagiller
Sinirsel bozukluklar, deride yaralar, sindirim sistemi bozuklukları
B5 Vitamini
Tahıllar, karaciğer, böbrek, yağ, kuru sebze, meyve
Deride yaralar saç dökülmesi, saçların renginin değişmesi, sinirsel bozukluklar.
B6 Vitamini
Bira mayası, tahıllar, pirinç, et, süt, baklagiller, yumurta
Sinirsel bozukluklar, Anemi, ciltte yaralar
B7 Vitamini
Yeşil sebzeler, karaciğer, böbrek
Sinirsel bozukluklar, ciltte yaralar
B9 Vitamini
Ispanak ve diğer yeşil sebzeler, karaciğer, böbrek
Deride yaralar, karaciğer ve sinir sistemi bozuklukları
B12 Vitamini
Et, balık, yumurta ve süt ürünleri
Kansızlık, sinir sistemi bozuklukları, yorgunluk, baş ağrısı
C Vitamini
Kuşburnu, kırmızı biber, yeşil yapraklı sebzeler, portakal, limon, patates
Diş eti kanaması, yorgunluk, yaraların geç iyileşmesi, (skorbüt) tembellik, isteksizlik.
Bir zamanlar Doğu’da, pirinç yenen ülkelerde yaygın olan bir vitamin eksikliği ,hastalığıydı. “Islak” ve “kuru” olmak üzere, başlıca iki tipi vardır. Islak tipte, kalp kası gevşemekte ve hastada zafiyet ve ödem (dokulara fazla su sızmasından ötürü, bacaklar ve karında meydana gelen şişlikler) ortaya çıkmaktadır. Kuru tipte ise, başlıca yıkım, organlara giden sinirlerde olup, hastada yürüme bozuklukları ortaya çıkar. Beri-beri, B1 vitamini (thiamine) eksikliğine bağlıdır ve vitaminin kaynağı olan kabuk bölümü çıkarılmış pirinç yiyenlerde görülmekteydi. Ayrıca, aşırı içki içen ve gastriti olan kişilerde de, hem vitamin emilimi bozulmakta, hem de iştah kesildiğinden, gerekli vitamin alınamamaktadır. Bu eksiklik, İkinci Dünya Savaşı’nın Japon esir kamplarında çok görülmekteydi.
Tedavi: Thiamin vermektir ve etkisi yüzde yüzdür. B1 vitamine vücudun gereksinimi yaklaşık günde 1,5 mg’dır. Bu vitamin, bütün yaşayan hücrelerde ve bundan ötürü, çoğunluk doğal yiyeceklerde bulunur.
C vitamini
C vitamininin eksikliğinde aşağıdaki hastalıklar meydana gelir;
a)İskorbit(Skorbüt)
Skorbüt, C vitamini eksikliğinde ortaya çıkan bir hastalıktır. Halk arasında diş eti çekilmesi olarak bilinir.
Halsizlik, kolayca kanayan dişetleri, ciltte morluklar, eklemlerde ağrı ve yuvarlanan saçlar belirtileridir. C vitamini eksikliğinde yorgunluk, iştah azalması, yara iyileşmesinde gecikme, deride kuruluk ve çatlamalar, eklemlerde şişmeler olur. Vücut direncinin azalmasından dolayı grip ve nezleye yakalanma riski artar.
Tarihte özellikle uzun süre denizde kalan denizcilerde görülen bir hastalıktır. Taze meyve sebze olmadan, kuru gıda ile uzun süre idare etmek durumunda olan denizcilerde C vitamini eksikliğinden dolayı skorbüte rastlanmaktaydı. Zamanın el verdiği teknoloji ile vitamin hapları yapılamadığından C vitamini bir şekilde taze sebze meyve dışındaki gıdalardan elde edilmeliydi. Rom, sirke, turşu ve ham misket limonu bu amaçla gemilerde erzak listesinde yer almaya başlamıştır.
Sigara içenlerin, alkol alanların ve stres içinde olanların C vitaminine olan ihtiyaçları artar. Çünkü bu 3 faktör vücut direncini azaltan etmenlerdir.
A vitamini
A vitamininin eksikliğinde aşağıdaki hastalıklar meydana gelir;
a)Gece Körlüğü
Beslenmedeki A vitamini eksikliğinin neden olduğu bir hastalıktır. Hasta; alacakaranlıkta gereği gibi göremez. Halk arasındaki adı tavuk karası olan bu hastalık genetiktir. Akraba evliliklerinden dolayı yoğun olarak görülmektedir. Görme sistemimizdeki retinanın bozukluğundan kaynaklanan bir rahatsızlıktır. Belirtileri, yoğun ışıkta, loş ortamlarda, alacakaranlıkta ve gece bulanık görme, cisimleri iyi seçememedir. Günümüzde kesin bir tedavisi yoktur. Ancak retina nakli ile giderilebilir. Bunun için de normal bir organ naklindeki gibi nakil edilen organı vücudun kabul etmesi gerekmektedir. Nakil edilen retinanın göz tarafından kabul edilmesi gerekmektedir.
D vitamini
D vitamininin eksikliğinde aşağıdaki hastalıklar meydana gelir;
a)Raşitizm
Raşitizm, çoğunlukla D vitamini eksikliğine bağlı olan, genellikle 6 aylık-18 aylık çocuklarda görülen kemik hastalığıdır. Kemik oluşumunun tam olmaması nedeniyle tedavisi geciktirilmiş, ihmal edilmiş vakalarda uzun kemiklerde şekil bozukluğu meydana getirir.
Günümüzde ender rastlanan bir hastalık olan, oysa 20. yüzyıl başlarında Kuzey Avrupa ülkelerinde doğan çocukların yaklaşık %90'ının 4 yaşına gelmeden ölmelerine yol açan raşitizm, omurga, kol ve bacak kemiklerinde biçim bozukluklarına yol açar. Başlıca nedeni güneş yetersizliğine bağlı D vitamini eksikliğidir. Çok ender rastlanan bir nedeni de, bazı böbrek borucukları hastalıklarıdır. D vitamini eksikliğinden kaynaklanan raşitizm, biçim bozuklukları bırakarak kendiliğinden iyileşme gösterir. D vitamini iyileşmeyi sağlarsa da, doğuştan başlanarak 18. aya ya da 2 yaşına kadar D vitamini vermek yoluyla ortaya çıkmasını önlemek daha doğru bir yöntem olur.
Bu hastalık küçük yaşlarda başlamasına rağmen yetişkin insanlardada görülür.Bu çok ender rastlanan bir durumdur.Yetişkinlerde görülen bu hastalığa ise kemin eğliki denir.Çocukluktan başlar.hastalığın oluşması uzun zaman alır ve iyileşmeside bir o kadar zordur.Eğer raşitizm hastalına yakalanmak istemiorsanız bol bol d vitamini ve güneşe çıkınız ve özellikle küçük çocuklara d vitamini ve güneş öneririz.Bu hastalık zor bir hastalıktır sonu ölüme kadar uzanabilir.
E vitamini
E vitamininin eksikliğinde aşağıdaki hastalıklar meydana gelir;
E vitamini Eksiklik ve Sonuçları
E vitamini eksikliği
1920'lerin başlarında yapılan bir gözlem, sonradan E vitamini diye adlandırılan bir beslenme faktörünün, farelerde fetus emilimini önlemek için gerekli olduğunu ortaya koydu. Sonradan onun erkek hayvanlarda normal üretkenlik için gerekli olduğu ortaya çıkarıldı. Son olarak E vitamini eksikliği birçok patolojik durumla ilişkilendirildi. E vitamini eksikliği her hayvanda başka etki göstermektedir. Tavşan ve maymunların erkeklerinde kısırlık, hindilerde kanama, maymunlarda hemolitik anemiye vs. sebep olmaktadır.
İnsanda E vitamini eksikliği:
Doğada ve besinlerde oldukça bol olan E vitamini eksikliği insanlarda çok az görülür. Çok az sayıda rapor insanlarda E vitamini yetersizliğini bildirmektedir. Günde yalnız 2-3 mg tokoferol 1-2 yıl süre ile verilirse yetişkin insanlarda E vitamini yetersizliği semptomları (eritrositlerde peroksidatif hemoliz) gözlenmektedir. Kalıtsal E vitamini yetersizliği olan hastalarda yürümede zorluk, konuşamama, ilerleyen beden hareketleri bozukluğu (ataxia) gibi şiddetli nörolojik semptomlar rapor edilmiştir. Yağla yetersiz beslenmelerde nöromuskular bozukluklar 10-20 yıl sonra, çocuklarda yetersiz beslenmelerde belirtiler çok daha kısa sürede görülür. Erken doğan bebeklerde E vitamini eksikliğine bağlı olarak hemolitik anemi görülür. Sindirim esnasında yağ alınamadığı zaman E vitamini eksikliği görülür ki, bu da kandaki eritrositlerin ömrünün kısalmasına yol açar. E vitamini eksik olan kimselerin eritrositleri bazı oksidan maddelere karşı dayanıksızıdr. Vitamin E yetersizliğinin immün sistemi üzerinde etkili olduğu rapor edilmiştir.
K vitamini
K vitamininin eksikliğinde aşağıdaki hastalıklar meydana gelir;
a)Hemofili
Hemofili çoğunlukla genetik geçiş gösteren , vücutta kanın pıhtılaşma sisteminde rol alan ve pıhtılaşma faktörleri olarak adlandırılan proteinlerin eksikliği veya yokluğu nedeniyle ortaya çıkan ve pıhtılaşma bozukluğu yaratan bir kan hastalığıdır.
Kanın vücutta dolaşmasını sağlayan kan damarları venler, arterler ve kılcal damarlardan oluşur. Bu damarlardan herhangi bir tanesinde hasar meydana gelmesi durumunda iç kanama meydana gelir. Normal şartlarda kan damarı hasar gördükten hemen sonra travmanın damar üzerine etkisiyle damar duvarı kasılır ve "Trombosit" adı verilen kan hücreleri devreye girerek hasarlı bölgede "Trombosit Tıkacı" adı verilen geçici bir tıkaç oluşturur. Damardaki yırtılma küçükse, bu tıkaç kan kaybını tek başına durdurabilir, fakat delik büyükse kanamayı durdurmak için Trombosit tıkacına ek olarak kanın pıhtılaşması da gerekmektedir. Bu aşamada, pıhtılaşma faktörlerine ihtiyaç vardır. Pıhtılaşma faktörlerinin devreye girmesiyle oluşan Fibrin İplikçikleri, Trombositleri, kan hücrelerini ve plazmayı da içine alarak kan pıhtısını oluşturur.
Hemofili'de ise yeterince güçlü bir kan pıhtısı oluşamamaktadır. Bu nedenle bir Hemofili hastasında vücut içi veya vücut dışı ciddi bir travma meydana gelirse, hastaya genellikle pıhtılaşmanın sağlanması için tıbbi müdahale gerekir. Hemofili hastalarının kanamaları normal bir insandan daha hızlı kanamaz, fakat kan kaybının süresi uzundur.