DaiSy
VIP Üye
Niçin insanların kanları birbirlerinden farklı?
Niçin insanların kanları birbirlerinden farklı?
Niçin insanların kanları birbirlerinden farklı?
Vücudumuzda yaşantımız boyunca hiç durmadan çalışan bir kasımız vardır.
Yani tek bir kastan oluşan kalbimiz. Kalbimiz nefes ile alınan oksijeni
akciğerlerimizde alan kanı vücudumuzun her noktasına pompalar. Bir dakikalık
sürede ciğerlerin aldığı hava ile kalbin pompaladığı kan aynı hacimde,
yaklaşık 6 litredir. Gerilim halinde ciğerlerin alıp verdiği hava, kalbin
kan kapasitesini aşar. Peki nasıl oluyor da bu kan insandan insana farklı
oluyor ve hatta birbirleri ile hiç uyuşmuyor?
İnsanların kan grupları doğmalarından önce genetik olarak saptanmıştır.
Kanımızda yabancı maddeleri, mikropları tespit edip bunlarla savaşan hücrelerimiz,
yani kırmızı kan hücreleri, bir diğer deyişle alyuvarlar vardır. Bu alyuvarlar
sadece 120 gün yaşarlar. Bu nedenle vücudumuzda devamlı alyuvar üretilir.
Ortalama bir yaşam süresi boyunca, insan vücudunda yarım tondan fazla alyuvar
üretilir. Bu alyuvarların yüzeylerinde 'antigen' denilen proteinler ve lipidler
vardır. İşte bu antigenlerin varlığı veya yokluğu kan gruplarını tayin eder.
Aslında bilinen 300 kan grubu vardır ama AB 0 adı verilen en yaygın gruplama
sistemi, ebeveynlerden miras alınan A ve B adı verilen iki antigenin varlığı
veya yokluğu üzerine kurulmuştur. Bu sistemi ilk olarak 1902 yılında Avusturya
kökenli ABD'li bilimci Kari Landsteiner ortaya çıkarmıştır.
Bu gruplamada kanlar A, B, AB ve 0 (sıfır) olmak üzere dörde ayrılırlar.
İnsanın dışındaki hayvanların da farklı kan grupları vardır. Örneğin, domuzlarda
16, ineklerde 12, köpeklerde 7, kedilerde ise 2 farklı kan gurubu tespit edilmiştir.
Bu gruplamada bazıları birbirleri ile uyumlu olabilir ve diğer gruptan kan alabilir
veya verebilir. Uyumsuz gruplarda ise karşı tarafın savunmacı antigenleri
gelenleri dost bilmeyip savaş açarak kanda pıhtılaşmaya, böbrek rahatsızlıklarına
hatta ölüme sebep olabilirler. Şimdi kim kimden kan alabilir, kim kime kan
verebilir ona bakalım.
Kan grubu => Kanın alınabileceği grup => Kanın verilebileceği grup
A => A, 0 => A, AB B => B, 0 => B, AB AB => A, B, AB, 0 => AB 0 => 0 => A, B,
AB, 0 Görüldüğü gibi AB grubu herkesten kan alabilmekte, 0 grubu ise herkese
kan verebilmektedir. Savaş gibi kan ihtiyacının yoğun, test zamanının az olduğu
zamanlarda, kan bankasında mümkün olduğu kadar çok sıfır grubu kan depolanır.
Niçin insanların kanları birbirlerinden farklı?
Vücudumuzda yaşantımız boyunca hiç durmadan çalışan bir kasımız vardır.
Yani tek bir kastan oluşan kalbimiz. Kalbimiz nefes ile alınan oksijeni
akciğerlerimizde alan kanı vücudumuzun her noktasına pompalar. Bir dakikalık
sürede ciğerlerin aldığı hava ile kalbin pompaladığı kan aynı hacimde,
yaklaşık 6 litredir. Gerilim halinde ciğerlerin alıp verdiği hava, kalbin
kan kapasitesini aşar. Peki nasıl oluyor da bu kan insandan insana farklı
oluyor ve hatta birbirleri ile hiç uyuşmuyor?
İnsanların kan grupları doğmalarından önce genetik olarak saptanmıştır.
Kanımızda yabancı maddeleri, mikropları tespit edip bunlarla savaşan hücrelerimiz,
yani kırmızı kan hücreleri, bir diğer deyişle alyuvarlar vardır. Bu alyuvarlar
sadece 120 gün yaşarlar. Bu nedenle vücudumuzda devamlı alyuvar üretilir.
Ortalama bir yaşam süresi boyunca, insan vücudunda yarım tondan fazla alyuvar
üretilir. Bu alyuvarların yüzeylerinde 'antigen' denilen proteinler ve lipidler
vardır. İşte bu antigenlerin varlığı veya yokluğu kan gruplarını tayin eder.
Aslında bilinen 300 kan grubu vardır ama AB 0 adı verilen en yaygın gruplama
sistemi, ebeveynlerden miras alınan A ve B adı verilen iki antigenin varlığı
veya yokluğu üzerine kurulmuştur. Bu sistemi ilk olarak 1902 yılında Avusturya
kökenli ABD'li bilimci Kari Landsteiner ortaya çıkarmıştır.
Bu gruplamada kanlar A, B, AB ve 0 (sıfır) olmak üzere dörde ayrılırlar.
İnsanın dışındaki hayvanların da farklı kan grupları vardır. Örneğin, domuzlarda
16, ineklerde 12, köpeklerde 7, kedilerde ise 2 farklı kan gurubu tespit edilmiştir.
Bu gruplamada bazıları birbirleri ile uyumlu olabilir ve diğer gruptan kan alabilir
veya verebilir. Uyumsuz gruplarda ise karşı tarafın savunmacı antigenleri
gelenleri dost bilmeyip savaş açarak kanda pıhtılaşmaya, böbrek rahatsızlıklarına
hatta ölüme sebep olabilirler. Şimdi kim kimden kan alabilir, kim kime kan
verebilir ona bakalım.
Kan grubu => Kanın alınabileceği grup => Kanın verilebileceği grup
A => A, 0 => A, AB B => B, 0 => B, AB AB => A, B, AB, 0 => AB 0 => 0 => A, B,
AB, 0 Görüldüğü gibi AB grubu herkesten kan alabilmekte, 0 grubu ise herkese
kan verebilmektedir. Savaş gibi kan ihtiyacının yoğun, test zamanının az olduğu
zamanlarda, kan bankasında mümkün olduğu kadar çok sıfır grubu kan depolanır.