HaZaL
VIP Üye
El Öpme Geleneği Nereden Gelir?
El Öpme Geleneği Nereden Gelir?
El Öpme Geleneği Nereden Gelir?
Malumunuz bayram geldi. Bayram deyince akla gelen şeylerin başında akraba ve eş dost ziyaretleri ile büyüklerimizin ellerini öpmek geliyor.
Peki bu el öpme adeti nerden gelir, dini bir vecibemidir, bizden başka hangi milletlerde yaygındır. Doğrusu merak ettim ve araştırdım. Paylaşalım;
El öpme, çeşitli kültürlerde sevgi, saygı ve nezaket belirtisi olarak yerleşmiş geleneksel bir davranış. Batılı toplumlarda el sadece öpülürken, Müslüman toplumlarda ve bazı diğer Doğulu toplumlarda el öpüldükten sonra öpen kişinin alnına değdirilir.
Batıda
Batılı toplumlardaki el öpme süreci genellikle eli öpülecek kişinin elini ileri doğru uzatması (sunması) ile başlatılır. El öpme özel bir nedeni olmaksızın, herhangi bir karşılaşmada gerçekleşebilir. Çoğunlukla erkekler tarafından kadınların eli öpülür. Bunun haricinde devlet ve din büyükleri gibi önemli kişilerin elleri de cinsiyetlerine bakılmaksızın öpülebilir. Bu tür el öpmede el nazikçe tutulurken dudaklar hafifçe parmakların eklemlerine değdirilir. Günümüzde özellikle nezaket amaçlı bayanların elini öpme geleneği yok olmaya yüz tutmuş, bunun yerini el sıkma ve yanaktan öpme almıştır.
Doğuda
Müslüman toplumlarda ve bazı diğer doğulu toplumlardaki el öpme ve alna koyma geleneği ise halen yaygındır. Batıdakinin aksine genellikle kavuşmalarda ve bayram, anneler günü vb. gibi özel günlerde el öpülür. Bu tür el öpmede genellikle küçükler büyüklerin ellerini öperler. Süreç bazen eli öpülecek kişinin elini sunması ile, bazen de öpecek kişinin uzanması (el istemesi) ile başlatılır. Müslüman toplumlarda genellikle namahrem (mahrem olmayan) kimselerin -çok yaşlı olmadıkları sürece- elleri öpülmez.
Tarihçe
İslamiyetin ilk yıllarında (7. yy.) Müslümanların el öptüklerine dair çeşitli bilgiler mevcuttur. Bir rivayete göre Ali bin Ebu Talib, “Babanın çocuğunun elini öpmesi şefkatten, çocuğun babasının elini öpmesi ibadetten, kocanın hanımının elini öpmesi arzudan, kişinin din kardeşinin elini öpmesi ise dindendir,” demiştir.
Batıda el öpme geleneğinin geçmişi ise çok daha yenidir. 17. ve 18. yy.larda Lehistan-Litvanya Birliği’nde ortaya çıktığı düşünülmektedir.
El öpmek gelenek midir yoksa gerekli midir?
Enes RA. şöyle dedi:
– Bir adam:
– Yâ Resûl! Bizden bir kişi kardeşi veya arkadaşıyla karşılaştığında onun için eğilebilir mi, diye sordu. Peygamberimiz:
– “Hayır eğilemez” buyurdu. Adam:
– Ona sarılıp öpebilir mi, diye sordu. Efendimiz:
– “Hayır” buyurdular. Bu defa adam:
– Elini tutup musâfaha edebilir mi, dedi. Peygamberimiz:
– “Evet” buyurdu.
Siyasilerin el öptürmesi
Ülkemizde siyasilerin el öptürmeleride oldukça yaygın. Eski Başbakanlardan Süleyman Demirel ve Necmettin Erbakan başta olmak üzere MHP liderlerinden Alparslan Türkeş ve Devlet Bahçeli’de özellikle el öptüren siyasetçilerimizden. Mustafa Kemal Atatürk’ün elini öpmek isteyenlere elini vermediği biliniyor ve bir fotoğrafla da kayıt altına alınmış. Aşağıdaki resim, sonradan renklendirilmiş bir Atatürk resmi. Arkasında resmi üniformalı birkaç kişi, yanında frak giymiş elinde fötr şapka tutan bir adam var. Atatürk’ün hemen karşısında onun eline yapışmış, adeta öpmeye çalışan iki büklüm olmuş gene siyah elbiseli bir adam görüyorsunuz. Atatürk ise durumdan kısmen rahatsız görünüyor, sanki elini kurtarmaya çalışır gibi bir hali var.
Başbaka recep Tayyip Erdoğan elini öpmek isteyen bir gence şöyle demişti: Sadece anne ve babanla hocanın elini öp.
Aynı şekilde Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve CHP Lideri Kemal Kılıçtaroğlu da elini öptürmeyen siyasetçilerden.
Sadece bizde değil elbette; Rusya bir papazın, Devlet Başkanı Vladimir Putin’in manastır ve kilise ziyareti sırasında elini öpmesi yüzünden karışmıştı. Bunu fırsat bilen kilise karşıtı gruplar sanal ortamda tartışma başlatmışlardı.
Öpücüğün Altında 125 Milyar Dolar Çıktı
Libya Sirte’deki Arap Birliği Zirvesi’ne katılan tek Avrupalı siyasetçi olan İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi’nin Libya Lideri Muammer Kaddafi’nin elini öpmesi tüm dünya basınında büyük yankı uyandırmıştı. Berlusconi, zirvenin sonunda duyduğu memnuniyeti, Kaddafi’nin önünde eğilip elini öperek göstermek isteyince de olanlar oldu. Muhalefet ve İtalyan basını ayağa kalktı. İtalyan muhalefeti Berlusconi’ye, “Bir diktatörün eli öpülür mü?” diye tepki gösterirken, medyada da Batılı bir liderin sadece Papa’nın elini öpebileceği yorumları yapılmıştı.
Böylece bir açılım yapmış olduk el öpme mevzusuna. Yorum ve karar sizlerin…
Kaynakça
^ Tirmizî, İsti’zân 31. Ayrıca bk. İbni Mâce, Edeb 15; Ahmed İbni Hanbel, Müsned, III, 198
^ Tirmizî, Sünen, İsrâ Tefsiri, İbn Mâce, II, s. 1221
^ Osman Şekerci, Kaynaklarımıza Göre İslâm Terbiyesi, İstanbul 1972, s.175
Adem Kocatürk
El Öpme Geleneği Nereden Gelir?
el öptürme gelenek tarihi - el öptürme nasıl ortaya çıktı - el öptürme geleneği hangi toplumlarda var - türk geleneği el öpme
Malumunuz bayram geldi. Bayram deyince akla gelen şeylerin başında akraba ve eş dost ziyaretleri ile büyüklerimizin ellerini öpmek geliyor.
Peki bu el öpme adeti nerden gelir, dini bir vecibemidir, bizden başka hangi milletlerde yaygındır. Doğrusu merak ettim ve araştırdım. Paylaşalım;
El öpme, çeşitli kültürlerde sevgi, saygı ve nezaket belirtisi olarak yerleşmiş geleneksel bir davranış. Batılı toplumlarda el sadece öpülürken, Müslüman toplumlarda ve bazı diğer Doğulu toplumlarda el öpüldükten sonra öpen kişinin alnına değdirilir.
Batıda
Batılı toplumlardaki el öpme süreci genellikle eli öpülecek kişinin elini ileri doğru uzatması (sunması) ile başlatılır. El öpme özel bir nedeni olmaksızın, herhangi bir karşılaşmada gerçekleşebilir. Çoğunlukla erkekler tarafından kadınların eli öpülür. Bunun haricinde devlet ve din büyükleri gibi önemli kişilerin elleri de cinsiyetlerine bakılmaksızın öpülebilir. Bu tür el öpmede el nazikçe tutulurken dudaklar hafifçe parmakların eklemlerine değdirilir. Günümüzde özellikle nezaket amaçlı bayanların elini öpme geleneği yok olmaya yüz tutmuş, bunun yerini el sıkma ve yanaktan öpme almıştır.
Doğuda
Müslüman toplumlarda ve bazı diğer doğulu toplumlardaki el öpme ve alna koyma geleneği ise halen yaygındır. Batıdakinin aksine genellikle kavuşmalarda ve bayram, anneler günü vb. gibi özel günlerde el öpülür. Bu tür el öpmede genellikle küçükler büyüklerin ellerini öperler. Süreç bazen eli öpülecek kişinin elini sunması ile, bazen de öpecek kişinin uzanması (el istemesi) ile başlatılır. Müslüman toplumlarda genellikle namahrem (mahrem olmayan) kimselerin -çok yaşlı olmadıkları sürece- elleri öpülmez.
Tarihçe
İslamiyetin ilk yıllarında (7. yy.) Müslümanların el öptüklerine dair çeşitli bilgiler mevcuttur. Bir rivayete göre Ali bin Ebu Talib, “Babanın çocuğunun elini öpmesi şefkatten, çocuğun babasının elini öpmesi ibadetten, kocanın hanımının elini öpmesi arzudan, kişinin din kardeşinin elini öpmesi ise dindendir,” demiştir.
Batıda el öpme geleneğinin geçmişi ise çok daha yenidir. 17. ve 18. yy.larda Lehistan-Litvanya Birliği’nde ortaya çıktığı düşünülmektedir.
El öpmek gelenek midir yoksa gerekli midir?
Enes RA. şöyle dedi:
– Bir adam:
– Yâ Resûl! Bizden bir kişi kardeşi veya arkadaşıyla karşılaştığında onun için eğilebilir mi, diye sordu. Peygamberimiz:
– “Hayır eğilemez” buyurdu. Adam:
– Ona sarılıp öpebilir mi, diye sordu. Efendimiz:
– “Hayır” buyurdular. Bu defa adam:
– Elini tutup musâfaha edebilir mi, dedi. Peygamberimiz:
– “Evet” buyurdu.
Siyasilerin el öptürmesi
Ülkemizde siyasilerin el öptürmeleride oldukça yaygın. Eski Başbakanlardan Süleyman Demirel ve Necmettin Erbakan başta olmak üzere MHP liderlerinden Alparslan Türkeş ve Devlet Bahçeli’de özellikle el öptüren siyasetçilerimizden. Mustafa Kemal Atatürk’ün elini öpmek isteyenlere elini vermediği biliniyor ve bir fotoğrafla da kayıt altına alınmış. Aşağıdaki resim, sonradan renklendirilmiş bir Atatürk resmi. Arkasında resmi üniformalı birkaç kişi, yanında frak giymiş elinde fötr şapka tutan bir adam var. Atatürk’ün hemen karşısında onun eline yapışmış, adeta öpmeye çalışan iki büklüm olmuş gene siyah elbiseli bir adam görüyorsunuz. Atatürk ise durumdan kısmen rahatsız görünüyor, sanki elini kurtarmaya çalışır gibi bir hali var.
Başbaka recep Tayyip Erdoğan elini öpmek isteyen bir gence şöyle demişti: Sadece anne ve babanla hocanın elini öp.
Aynı şekilde Cumhurbaşkanı Abdullah Gül ve CHP Lideri Kemal Kılıçtaroğlu da elini öptürmeyen siyasetçilerden.
Sadece bizde değil elbette; Rusya bir papazın, Devlet Başkanı Vladimir Putin’in manastır ve kilise ziyareti sırasında elini öpmesi yüzünden karışmıştı. Bunu fırsat bilen kilise karşıtı gruplar sanal ortamda tartışma başlatmışlardı.
Öpücüğün Altında 125 Milyar Dolar Çıktı
Libya Sirte’deki Arap Birliği Zirvesi’ne katılan tek Avrupalı siyasetçi olan İtalya Başbakanı Silvio Berlusconi’nin Libya Lideri Muammer Kaddafi’nin elini öpmesi tüm dünya basınında büyük yankı uyandırmıştı. Berlusconi, zirvenin sonunda duyduğu memnuniyeti, Kaddafi’nin önünde eğilip elini öperek göstermek isteyince de olanlar oldu. Muhalefet ve İtalyan basını ayağa kalktı. İtalyan muhalefeti Berlusconi’ye, “Bir diktatörün eli öpülür mü?” diye tepki gösterirken, medyada da Batılı bir liderin sadece Papa’nın elini öpebileceği yorumları yapılmıştı.
Böylece bir açılım yapmış olduk el öpme mevzusuna. Yorum ve karar sizlerin…
Kaynakça
^ Tirmizî, İsti’zân 31. Ayrıca bk. İbni Mâce, Edeb 15; Ahmed İbni Hanbel, Müsned, III, 198
^ Tirmizî, Sünen, İsrâ Tefsiri, İbn Mâce, II, s. 1221
^ Osman Şekerci, Kaynaklarımıza Göre İslâm Terbiyesi, İstanbul 1972, s.175
Adem Kocatürk